Top 10 Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận hay nhất cùng binhphuoc

Top 10 Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận hay nhất

14-01-2022 10 38912 0 0

Báo lỗi

Huy Cận là nhà thơ trưởng thành từ trào lưu Thơ mới và là nhà thơ tiêu biểu cho thơ ca tân tiến Việt Nam sau năm 1945. những tác phẩm sau cách mạng của ông là những bài ca vui về cuộc đời, yêu mến thiên nhiên, con người và cuộc sống đời thường, khác hoàn toàn với nỗi sầu nhân thế của những tác phẩm trước cách mạng. “Đoàn thuyền đánh cá” là một bài thơ như vậy. Bài thơ được sáng tác khi tác giả đi thực tiễn ở tỉnh quảng ninh, là khúc ca lao động tập thể, hăng say, hào sảng, hòa quyện giữa con người lao động mới và thiên nhiên, vũ trụ. Mời tín đồ đọc tìm hiểu thêm một trong những bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” trong phòng thơ Huy Cận mà Toplist tổng hợp trong nội dung bài viết tại đây để thấy rõ hơn điều này.

1


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 1

Huy Cận là một trong những tên tuổi tiêu biểu của trào lưu Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, với những tác phẩm nổi tiếng như Lửa thiêng, Vũ trụ ca… Sau Cách mạng, ông nhanh gọn hòa nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc chống thực dân Pháp. Hòa bình lập lại, từng trang thơ Huy Cận êm ấm hơi thở của cuộc sống đời thường mới đang lên. Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác ở Hòn Gai, năm 1958. Sau một chuyến tác giả đi thực tiễn dài ngày, được Review là một trong những bài hay của thơ ca Việt Nam tân tiến.

Với đôi mắt quan sát tinh xảo, trí tưởng tượng phong phú, trái tim nhạy cảm và tài năng nghệ thuật điêu luyện, nhà thơ đã vẽ nên trước mắt mọi người một khung cảnh lao động tuyệt vời trên biển. Cả bài thơ như một bức tranh sơn mài lộng lẫy với những màu sắc huyền ảo, thu hút vô cùng:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Đoàn thuyền đánh cá rời bến vào lúc hoàng hôn. Phía ấy mặt trời như một hòn lửa đỏ rực đang lặn dần vào lòng đại dương mênh mông. Màn đêm buông xuống, kết thúc một ngày. Chính vào thời điểm ấy ngư dân bắt tay vào công việc quen thuộc của tớ: ra khơi đánh cá.

Mặt biển đêm không lạnh lẽo mà êm ấm hẳn lên bởi tiếng hát âm vang náo nức, trổ tài nụ cười to lớn của con người lao động được giải phóng: “Câu hát căng buồm cùng gió khơi”. đấy là cách nói độc đáo và không giống nhau, sáng tạo của Huy Cận, khiến cho mọi người tưởng như tiếng hát hòa cùng gió mạnh, thổi căng cánh buồm, đẩy thuyền phăng phăng rẽ sóng. Cánh buồm no gió tượng trưng cho khí thế phơi phới đi lên của công cuộc dựng xây giang sơn.

Lời hát ngợi ca sự giàu sang và hào phóng của biển cả cùng vẻ đẹp lung linh, diệu kì của nó trong đêm. Bút pháp lãng mạn trong phòng thơ vẽ nên khung cảnh vừa thực vừa ảo:

Hát rằng: Cá bạc biển Đông lặng

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta, đàn cá ơi!

Vẻ đẹp của biển đã làm hạn chế nỗi nhọc nhằn vất vả, đem lại nụ cười và sức mạnh cho con người đang đoạt được thiên nhiên, làm chủ cuộc đời. Cảnh đánh cá trong đêm được nhà thơ quan sát và miêu tả với một cảm hứng trữ tình mãnh liệt. Tác giả như nhập thân vào thiên nhiên, vào công việc, vào con người:

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Những hình Hình ảnh lái gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng phảng phất phong vị thơ cổ xưa tuy nhiên vẫn tươi mới chất hiện thực. Một chuyến ra khơi đánh cá tương tự như một trận đánh. Cũng thăm dò tìm cho ra bãi cá; cũng dàn đan thế trận để giăng lưới, bủa lưới sao cho trúng luồng cá bạc, để sáng mai lúc trở về, thuyền nào thuyền nấy đầy ắp cá.

Đã bao đời, người ngư dân có mối quan hệ nghiêm ngặt với biển cả. Họ thuộc biển như thuộc lòng bàn tay. Bao loài cá họ thuộc tên, thuộc dáng, thuộc cả thói quen của chúng:

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe.

Đêm thở: Sao lùa nước Hạ Long.

Trên mặt biển đêm, ánh trăng lung linh dát bạc, cá quẫy đuôi, sóng sánh trăng vàng. Bài ca gọi cá vẫn tiếp tục ngân vang, lúc náo nức, lúc thiết tha. Trăng thức cùng ngư dân, trăng cùng sóng dập dờn bên mạn thuyền, như gõ nhịp phụ họa cho tiếng hát. Trăng chiếu sáng cho ngư dân kéo được những mẻ cá đầy. Thiên nhiên, con người thật là hòa hợp.

Bóng đêm đang tan, ngày tiếp đây, nhịp độ công việc càng sôi sục, khẩn trương:

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

Bao công lao vất vả đã được đền bù. Dáng người ngư dân đang choãi chân, nghiêng người, dồn toàn bộ sức mạnh vào đôi cánh tay cuồn cuộn để kéo lên những mẻ lưới nặng trĩu mới đẹp làm sao! Bóng dáng họ in trên nền trời hồng rực của buổi bình minh. Những tia nắng sớm chiếu trên khoang cá đầy làm lung linh thêm vảy bạc, đuôi vàng và màu sắc phong phú của bao loài cá cũng tiết ra cảnh rạng đông thêm rực rỡ.

Nhịp điệu câu thơ cuối chậm rãi, sexy nóng bỏng xúc thanh thản, vui tươi, phản ánh tâm trạng thoải mái của ngư dân trước thành phẩm tốt đẹp của chuyến ra khơi. Khố thơ ở đầu cuối miêu tả cảnh trở về của đoàn thuyền đánh cá:

Câu hát căng buồm với gió khơi,

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

Vẫn là tiếng hát khoẻ khoắn của người ngư dân dạn dày sóng nước đang vươn lên làm chủ cuộc đời. Tiếng hát hoà trong gió, thổi căng cánh buồm đưa đoàn thuyền ra khơi đêm trước, nay lại cùng đoàn thuyền đầy ắp cá hân hoan về bến. Hình Hình ảnh Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời rất hiện thực mà cũng rất hào hùng. Nó phản ánh một thói quen nhiều năm của ngư dân là đưa cá về bến trước khi trời sáng, đồng thời cũng thế hiện khí thế đi Lên mạnh mẽ và tự tin của họ trong công cuộc xây dựng giang sơn sau giải phóng.

Hòa cùng nụ cười to lớn của mọi người, nhà thơ chắp cánh cho trí tưởng tượng của tớ bay bổng. Đoàn thuyền lao vun vút trên mặt biển. Mặt trời đội biển nhô màu mới một màu hồng rạng rỡ, tinh khôi và ánh mặt trời phản chiếu trong muôn ngàn mắt cá trên thuyền khiến cho nhà thơ liên tưởng tới hàng ngàn mặt trời nhỏ xíu đang tỏa sáng nụ cười. Đến đây, bức tranh biển cả ngập tràn sắc màu tươi sáng và ăm ắp chất sống trong từng dáng hình, đường kính trắng nét của cảnh vật, của con người.

Đoàn thuyền đánh cá là một bài ca lao động hứng khởi, hào hùng. Nhà thơ khen ngợi biển cả mênh mông – nguồn tài nguyên bất tận của Tổ quốc, khen ngợi những con người lao động chăm chỉ, gan góc, ngày đêm làm giàu cho giang sơn. Cảm hứng trữ tình của Huy Cận và nghệ thuật điêu luyện của ông đã thu hút người đọc thực sự.

mọi người cùng share nụ cười to lớn với nhà thơ, với toàn bộ. Những người lao động mới đang kiêu hãnh ngẩng cao đầu trên con đường kính trắng đi tới tương lai tươi sáng. Nửa thế kỉ đã trôi qua, bài thơ vẫn không thay đổi vẹn giá trị thuở đầu của nó. Phần nào, bài thơ giúp mọi người hiểu được chân dung tinh thần mới của Huy Cận sau bao biến cố lịch sử dân tộc trọng đại của giang sơn và dân tộc – một Huy Cận trữ tình cách mạng.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)


2


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 1

Viết về đề tài lao động, bài thơ Bài ca vỡ đất của Hoàng Trung Thông và bài Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận,… được người đọc yêu thích nhất. Huy Cận viết Đoàn thuyền đánh cá vào năm 1958, tại vùng biển tỉnh quảng ninh phản ánh không khí lao động sôi sục của nhân dân miền Bắc trong xây dựng hòa bình. Nhà thơ khen ngợi tinh thần lao động phấn khởi và hăng say của những người dân chài trên vùng biển quê nhà.

Cảm hứng trữ tình được diễn tả theo mạch thời hạn: hoàng hôn-đêm trăng-và bình minh. Cảnh bình minh như một hình tượng mang ý nghĩa: một thời đại huy hoàng đang mở ra phía trước, cuộc sống đời thường cần lao của nhân dân ta đang nở hoa.

Hai khổ thơ đầu nói về cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá, cảnh biển vô cùng tráng lệ lúc hoàng hôn. Mặt trời được ví von với hòn than đỏ rực “hòn lửa” từ từ lăn xuống biển.

Bầu trời và mặt biển bát ngát như ngôi nhà vũ trụ trong khoảnh khắc phủ bóng tối mịt mù. Những con sóng, như những chiếc “then cài” của ngôi nhà vĩ đại ấy. Cảm hứng vũ trụ, biện pháp tu từ so sánh ẩn dụ (hòn lửa, cài then) đã tiết ra những vần thơ đẹp, cho những người đọc nhiều tuyệt vời:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa.

Ngày đã chuyển sang đêm. Vừa lúc đó, đoàn thuyền ra khơi:

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Không phải từng chiếc thuyền lẻ tẻ đi biển mà là cả một “đoàn thuyền”, một sức mạnh mới của cuộc đời thay đổi. Chữ “lại” trong ý thơ “lại ra khơi” là sự việc xác định nhịp điệu lao động của dân chài đã ổn định, đi vào nền nếp trong hòa bình. Khúc hát lên đường kính trắng vang động. Gió biển thổi mạnh.

Cánh buồm no gió “căng”lên. Tiếng hát, gió khơi, buồm căng” là ba ví dụ nghệ thuật mang tính chất chất tượng trưng diễn tả tinh thần phấn khởi, hăng say và khí thế ra khơi của ngư dân vùng biển. Bốn câu thơ tiếp theo nói rõ về câu hát để làm nổi trội một nét tâm hồn của người dân chài. Tiếng hát cầu mong đi biển gặp nhiều như ý:

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”

Chuyện làm ăn thường có nhiều may rủi. Ra khơi đánh cá, họ cầu mong biển lặng sóng êm, gặp luồng cá, đánh bắt được nhiều. Niềm ước mong ấy phản ánh tấm lòng hồn hậu của ngư dân từng trải qua nhiều nắng, gió, bão tố trên biển. Giọng điệu thơ ngọt ngào, ngắn dài và vang xa: “cá bạc”, “đoàn thoi”, “dệt biển”, “luồng sáng”, “dệt lưới” vẫn những hình Hình ảnh so sánh ẩn dụ rất sáng tạo mang về cho những người đọc bao liên tưởng thú vị về vẻ đẹp thơ ca viết về lao động.

Bốn khổ thơ tiếp nói về cảnh đánh cá vào một trong những đêm trăng trên vịnh Hạ Long. Mỗi khổ thơ là một nét vẽ về biển trời, sông nước, trăng sao, Trong số đó con người hiện lên trong vóc dáng khỏe mạnh, tươi tắn và yêu đời. Hạ Long là một thắng cảnh số 1 của giang sơn ta. Hạ Long trong đêm trăng mang vẻ đẹp thần tiên. Huy Cận, với bút pháp lãng mạn tả cảnh đánh cá trên Hạ Long vào một trong những đêm trăng bằng bao hình Hình ảnh tuyệt vời.

Đoàn thuyền có gió làm lái, có trăng làm buồm phóng như bay trên mặt biển về ngư trường “dò bụng biển”, ngư dân khẩn trương lao vào công việc “dàn đan thế trận lưới vây giăng”. Cuộc đánh cá thực sự là một trận đánh. Mỗi thủy thủ là một “chiến sĩ”. Con thuyền, mái chèo, lưới, ngư cụ khác đều trở thành vũ khí của họ. Chữ “lưới” đặc tả đoàn thuyền ra khơi với vận tốc phi thường; thiên nhiên cùng góp sức với con người trên con đường kính trắng lao động và tìm hiểu. Nhịp thơ quay quồng lôi kéo:

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Những câu thơ tả đàn cá là rực rỡ nhất. Biển quê ta giàu sang với nhiều loại cá quý, cá ngon nổi tiếng như:”Chim, thu, nhụ, đé”. Vận dụng sáng tạo cách nói của dân gian, ở phần trên, nhà thơ đã viết: “Cá thu biển đông như đoàn thoi”, ở đây lại miêu tả: “Cá nhụ, cá chim cùng cá đé”. Con cá tuy vậy là một nét vẽ tài hoa: vẩy cá đen, hồng, lung linh trên biển nước chan hòa ánh trăng “vàng chóe”. Cái đuôi cá quẫy được so sánh với ngọn đuốc rực cháy. Nghệ thuật phối sắc tài tình làm cho vần thơ đẹp như một bức tranh sơn mài rực rỡ. bọn cá như những nàng tiên nhảy múa:

Cá nhụ, cá chim cùng cá đé

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe.

Nhìn bọn cá bơi lượn, nhà thơ lắng nghe tiếng sóng vỗ rì rầm, mắt nhìn về xa. Câu thơ huyền ảo lung linh: “Đêm thở, sao lùa nước Hạ Long”, như đưa người đọc đi vào cõi mộng. Phải có một tình yêu biển sâu nặng mới viết nên những vần thơ tuyệt bút như vậy. Sung sướng nhìn đàn cá “dệt lưới”, những người dân chài cất lên tiếng hát ngọt ngào. Lần thứ hai tiếng hát vang lên trên biển. Tiếng gõ thuyền đuổi cá hòa cùng sóng biển.

Vầng trăng soi xuống mặt biển, muôn ngàn ánh vàng tan ra theo làn sóng, vỗ vào mạn thuyền. “Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao”. Biển hào phóng cho nhân dân nhiều tôm cá, muối hạt và thủy sản… Biển “như lòng mẹ” đã. nuôi sống nhân dân ta từ bao đời nay. So sánh biển với lòng mẹ để nói lên lòng tự hào của dân chài so với biển quê nhà. Giọng thơ êm ấm, chứa chan nghĩa tình:

Biển cho ra cá như lòng mẹ,

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Một đêm trôi nhanh trong nhịp điệu lao động hào hứng, hăng say. Trên bầu trời sao đã thưa và mờ. Cảnh kéo lưới được miêu tả đầy tuyệt vời. Những cánh tay rắn chắc kéo lưới “xoăn tay”. “Kéo xoăn tay” là một hình Hình ảnh đặc tả động tác kéo lưới rất căng, khỏe và đẹp. Cơ man nào khiến cho cá mắc vào lưới như những chùm trái cây treo lủng lẳng. “Chùm cá nặng” là một hình Hình ảnh ẩn dụ gợi tả được mùa cá.

Khoang thuyền đầy ắp cá. Màu bạc của vẩy cá, màu vàng của đuôi cá “lóe rạng đông”. Một lần nữa cho thấy nghệ thuật tận dụng màu sắc trong phòng thơ rất điêu luyện, sắc cá dưới ánh trăng và sắc cá dưới áng rạng đông đều được miêu tả tuyệt đẹp:

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông.

Khổ thơ cuối nói về cảnh đoàn thuyền trở về bến lúc rạng đông. Lần thứ ba, ngư dân trên đoàn thuyền lại cất cao tiếng hát – tiếng hát thắng lợi hân hoan. Con thuyền và mặt trời được nhân hóa. Thơ được cấu trúc tuy vậy hành diễn tả nhịp sống khẩn trương:

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời,

Mặt trời đội biển nhô màu mới.

Cảnh rạng đông với hình Hình ảnh “mặt trời đội biển… “nhô lên, tỏa ánh sáng chan hòa, một “màu mới” bao trùm biển khơi. Đoàn thuyền phóng như bay về bến như cướp lấy thời hạn, giành lấy thời hạn. Biện pháp thậm xưng kết thích hợp với nghệ thuật hoán dụ trong việc tả “mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi ” đã vẽ lên cảnh được mùa cá và cuộc sống đời thường hạnh phúc ấm no của nhân dân vùng biển. Bằng lao động và mồ hôi, họ đã viết nên bài ca cuộc đời.

Đoàn thuyền đánh cá là bài thơ tiêu biểu của Huy Cận sau Cách mạng tháng Tám. Nếu như trước đây, thơ Huy Cận thấm một nỗi buồn “vạn cổ sầu ” vào vũ trụ và lòng người thì những bài thơ của ông từ thời điểm năm 1945 đến nay, mới lạ là bài “Đoàn thuyền đánh cá” mang âm điệu ngọt ngào, nụ cười say mê và phấn chấn của nhân dân lao động đang làm chủ cuộc đời.

Qua thơ Huy Cận, mọi người như được sống những đêm trăng đẹp trên Hạ Long, ta tự hào giang sơn ta có trên ba nghìn cây số bờ biển; biển ta giàu sang, bát ngát tiềm năng, dồi dào thủy sản.

Cảnh đánh cá trên biển được miêu tả với cảm hứng lãng mạn. Lao động thật sự là nụ cười cuộc đời. Trong xã hội ta, cái đáng quý nhất là lao động, người đáng quý nhất là người lao động. Hình Hình ảnh người dân chài trong bài thơ là hiện thân của sức sống cần lao. Họ chăm chỉ, gan góc và chịu khó.

Cuộc đời của họ đã gắn sát với sóng gió mưa nắng biển khơi, khai thác nhiều thủy sản. Chính họ đã đem lại muối hạt mặn và mùi vị biển cho mọi mái ấm gia đình gần xa, bữa cơm trở nên đậm đà với con tôm, con cá. Cùng với nhà nông “một nắng hai sương”, những người dân chài đã cho ta bài học về đức tính chăm chỉ, tinh thần sáng sủa trong lao động.

Thật vậy, “Đoàn thuyền đánh cá” là một bài thơ hay. Những nét vẽ về đàn cá biển, về người dân chài đánh cá, kéo lưới, ca hát… cho thấy một hồn thơ đẹp.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 3

Huy Cận là nhà thơ tiêu biểu của nền thơ tân tiến Việt Nam-một hồn thơ dạt dào cảm hứng lãng mạn về thiên nhiên giang sơn, con người trong thời đại mới. Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được nhà thơ sáng tác vào năm 1958 khi miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội. bài thơ là bức tranh thiên nhiên con người về cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá vào lúc hoàng hôn, cảnh đoàn thuyền đi trên biển đánh bắt cá và cảnh đánh bắt cá vào lúc bình minh.

Đề tài ” Con người lao động” đã khơi sexy nóng bỏng hứng bất tận cho toàn bộ những nhà thơ tuy nhiên so với Huy Cận ông cũng chọn đề tài ấy để viết về ngư dân trên vùng biển Hạ Long tươi đẹp:

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

Câu thơ mở đầu miêu tả cảnh mặt trời như hòn lửa khổng lồ đang từ từ lặn xuống mặt đáy đại dương để lại trên biển và phía chân trời một màu tím của hoàng hôn. Nghệ thuật so sánh “Mặt trời như hòn lửa” gợi tả cảnh mặt trời lúc hoàng hôn trên biển với bao màu sắc rực rỡ một vẻ đẹp kì vĩ tráng lệ. trong vòng khắc bao sắc màu rực rỡ đã thay vào màu đen của màn đêm.

Với trí tưởng tượng phong phú cùng với nghệ thuật ẩn dụ những con sóng tương tự như chiếc then cài, màn đêm là cánh cửa.Vũ trụ bát ngát rộng lớn tương tự như một ngôi nhà trong trạng thái nghỉ ngơi thư dãn, yên tĩnh và màn đêm kia như thử thách lòng cam đảm của con người. Thế tuy nhiên trong yếu tố hoàn cảnh ấy ta lại phát hiện hình Hình ảnh: “Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi.” Phép tu từ hoán dụ “đoàn thuyền đánh cá” chỉ những người ngư dân họ đang chính thức một ngày lao động mới.

Từ “lại” chỉ sự lặp đi lặp lại nhiều lần liên tục đang trở thành thói quen. Đó là tinh thần lao động hăng say quên cả mệ mỏi, quên cả thời hạn của những người ngư dân, của những con người lao động mới của miền Bắc trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong đêm tối mặt biển bỗng trở nên sôi động bởi tiếng hát của những người ngư dân cất lên. Câu hát hòa cùng với làn gió mát của biển khơi thổi căng cánh buồm để lấy con thuyền ra khơi nhanh hơn.

Bút pháp khoa trương “Câu hát căng buồm” tác giả muốn nói tới sức mạnh của những con người lao động. Câu hát hòa cùng với gió khơi là muốn nói tới việc sự hòa hợp giữa thiên nhiên với con người. Thiên nhiên đang góp sức ủng hộ con người. Câu hát trổ tài tinh thần sáng sủa yêu đời, nụ cười lao động, sôi sục hào hứng trong niềm khí thế cùng với buổi đầu ra khơi trong niềm tin vào một trong những chuyến ra khơi thành công, tốt đẹp:

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”

Trong câu hát của những người ngư dân có gọi tên những loài cá: cá bạc, cá thu… Phép tu từ so sánh “Cá thu như đoàn thoi” vừa gợi về hình Hình ảnh sống động vừa là lời khen ngợi nguồn tài nguyên phong phú ở vùng biển tỉnh tỉnh quảng ninh. Với trí tưởng tượng độc đáo và không giống nhau kết thích hợp với ngòi bút vừa hiện thực vừa lãng mạn để rồi đôi mắt trong phòng thơ như đang được ngắm nhìn đoàn cá thu như những chiếc thoi đưa dệt nên những tấm vải lớn lung linh muôn màu sắc.

“Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi” câu thơ như lời mời gọi đoàn cá vào lưới. Câu hát của những người ngư dân không chỉ là thổi căng cánh buồm vừa trổ tài sức mạnh, vừa trổ tài tinh thần sáng sủa yêu đời. Câu hát ấy không chỉ là ngợi ca về vùng biển giàu sang việt nam mà nó còn hữu ích trong công việc đánh bắt cá. Nó đang trở thành bài ca trong lao động. Với trí tưởng tượng phong phú cùng với ngòi bút thơ đầy lãng mạn bay bổng nhà thơ đã đưa người đọc đến hình Hình ảnh thật là đẹp:

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.”

Đoàn thuyền đánh cá ra khơi có gió làm bánh lái vầng trăng khuyết trên trời cao đang trở thành cánh buồm. Gió và trăng đang trở thành hai phần tử của con thuyền giúp sức cùng ngư dân đưa đoàn thuyền ra khơi. Sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Trước mắt nhà thơ đoàn thuyền đánh cá tương tự như những con thuyền thơ lướt nhẹ trên mặt biển và in đầy trăng sao.

Và giờ đây đoàn thuyền ấy cùng với những người ngư dân đang”Ra đậu dặm xa dò bụng biển”. Những người ngư dân của thời đại mới thực sự làm chủ biển khơi, làm chủ cuộc đời, trang bị phương tiện tiên tiến, tân tiến, những con người ra khơi để thăm dò “bụng biển” đánh bắt tài nguyên đem về xây dựng giang sơn.

Bằng trí tưởng tượng phối kết hợp cách nói khoa trương gợi ra trước mắt người đọc hình Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá đang “Dàn đan thế trận lưới vây giăng.” Những con thuyền to lớn, tư thế hùng dũng, hiên ngang, tương tự như những thuyền chiến còn con người đang thả lưới vây giăng sẵn sàng bước vào trận chiến đấu mới trên mặt trận lao động. Nhà thơ đã nâng tầm vóc con người lên sánh ngang cùng biển rộng vũ trụ.

Đã bao đời, người ngư dân có mối quan hệ nghiêm ngặt với biển cả. Họ thuộc biển như thuộc lòng bàn tay. Bao loài cá họ thuộc tên, thuộc dáng, thuộc cả thói quen của chúng:

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng.

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.”

Trên mặt biển đêm, ánh trăng lung linh dát bạc, cá quẫy đuôi, sóng sánh trăng vàng. Bài ca “gọi cá “vẫn tiếp tục ngân vang, lúc náo nức, lúc thiết tha. Trăng thức cùng ngư dân, trăng cùng sóng dập dờn bên mạn thuyền, như “gõ nhịp” phụ họacho tiếng hát. Trăng chiếu sáng cho những người kéo được những mẻ cá đầy. Thiên nhiên con người thật là hòa hợp.

Bóng đêm đang tan, ngày tiếp đây, nhịp độ công việc càng sôi sục, khẩn trương:

“Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.”

Bao công lao vất vả đã được đền bù. Dáng người ngư dân đang choãi chân nghiêng người, dồn toàn bộ sức mạnh vào đôi cánh tay cuồn cuộn để kéo lên những mẻ lưới nặng trĩu mới đẹp làm sao! Bóng dáng họ in trên nền trời hồng của buổi bình minh. Những tia nắng sớm chiếu trên khoang cá đầy làm lung linh thêm “vẩy bạc, đuôi vàng” và màu sắc phong phú của bao loài cá cũng tiết ra cảnh rạng đông thêm rực rỡ.

Nhịp điệu câu thơ cuối của khổ thơ trên chậm rãi, sexy nóng bỏng xúc thanh thản, vui tươi, phản ánh tâm trạng thoải mái của ngư dân trước thành phẩm tốt đẹp của chuyến ra khơi. Nếu những người ngư dân ra khơi cất cao tiếng hát thì khi ra lò họ cũng cất cao tiếng hát:

“Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

Với bút pháp khoa trương lại một lần nữa nhà thơ tưởng tượng câu hát của người ngư dân, câu hát cùng gió thổi căng cánh buồm đưa con thuyền về bến nhanh hơn. Dường như thiên nhiên và con người có sự hòa hợp. Tiếng hát còn trổ tài tinh thần sáng sủa yêu đời nụ cười trước thành quả lao động của những ngày vất vả trên biển.

Câu hát xuất hiện ở khổ đầu giờ lại lặp lại ở khổ cuối tạo cho bài thơ đầu cuối tương ứng. Bút pháp khoa trương cùng trí tưởng tượng nhà thơ đã tưởng tượng trước mặt mình là khung cảnh tráng lệ, sôi động. Mặt biển rộng lớn trở thành trường đua với hai phe đối lập là con người và mặt trời.

Và có lẽ rằng con người sẽ thắng bởi họ đã một lần thắng lợi biển khơi với những khoang thuyền đầy cá. Đặt con người trong cuộc tranh tài với thiên nhiên là nhà thơ xác định tầm vóc của con người trọn vẹn có thể sánh ngang thiên nhiên. Hòa cùng nụ cười to lớn của mọi người, nhà thơ chắp cánh cho trí tưởng tượng của tớ bay bổng.

Đoàn thuyền lao vun vút trên mặt biểu, “Mặt trời đội biển nhô màu mới” một màu hồng rạng rỡ, tinh khôi, và ánh mặt trời phản chiếu trong muôn ngàn mắt cá trên thuyền, khiến cho nhà thơ liên tưởng tới hàng ngàn mặt trời nhỏ xíu đang tỏa sáng nụ cười. Đến đây, bức tranh biển cả ngập tràn sắc màu tươi sáng và ăm ắp chất sống trong từng dáng hình, đường kính trắng nét của cảnh, của người.

Bài thơ đã trổ tài rõ tinh thần của nhân dân lao động lúc bấy giờ và cũng trổ tài rõ cảnh đẹp quê nhà giang sơn với nguồn tài nguyên phong phú. Tác giả với tình yêu thiên nhiên, yêu con người lao động đã trổ tài được không khí sôi sục, hào hùng của giang sơn ta khi miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 4

Huy Cận là một đại biểu xuất sắc của trào lưu thơ mới và là một nhà thơ lớn của nền thơ ca Việt Nam tân tiến. Ông có nhiều tác phẩm như lửa thiêng, vũ trụ ca, hạt lại gieo… Trong số đó có bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”. Bài thơ là sự việc phối kết hợp hợp lý giữa cảm xúc về thiên nhiên, vũ trụ với cảm xúc của người lao động.

Mở đầu bài thơ là cảnh đoàn thuyền đánh cá ra ngoài biển trong thời khắc màn đêm dần bao xuống.

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

Tác giả đã tận dụng biện pháp so sánh, nhân hóa để miêu tả cảnh hoàng hôn, miêu tả cảnh đất trời đang đi dần vào bóng tối. Hình Hình ảnh trong hai câu thơ trước tiên là một hình Hình ảnh liên tưởng khá đẹp về hoàng hôn “mặt trời” được so sánh tương tự như “hòn lửa” tiết ra một màu sắc rực rỡ trong buổi hoàng hôn.

Hình tượng “sóng cài then”, “đêm sập cửa” là những động từ mạnh miêu tả cảnh đất trời chuyển giao giữa ngày và đêm một kiểu nhanh gọn. “Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”, tác giả dùng từ “lại” với ý nghĩa là hành vi lặp lại thường ngày của người dân làng chài vùng biển. Họ ra khơi đánh cá, ra khơi để kiếm nguồn sống, những người lao động vùng biển vất vả trong lúc những người khác sắp sửa đi vào giấc ngủ thì những con người lao động nơi đây lại thức đêm đánh cá.

“Câu hát” gợi nên vẻ thanh thản mà cũng không kém phần sôi động. Người lao động ra khơi trong một tâm thế sáng sủa, yêu đời, yêu nguồn sống, nên vừa ra khơi họ vừa hát. Hát để lấy sức căng buồm, hát để chèo thuyền, lái thuyền, hát để mọi người cảm nhận được nụ cười sướng trong những chuyến tàu ra khơi.

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”

Câu hát vang vọng nơi đất trời, câu hát tạo nguồn sống, tạo niềm tin cho những người lao động vùng biển. Lời hát ngợi ca sự giàu sang và hào phóng của biển cả cùng vẻ đẹp lung linh, diệu kỳ của nó trong đêm. “Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng”, hình Hình ảnh của những chiếc thuyền đánh cá trong đêm với ánh sáng từ nhiều nguồn không giống nhau rọi xuống: ánh sáng từ trăng, ánh sáng từ những chiếc đèn pin củ ngư dân, hòa sắc màu tiết ra vùng sáng lung linh dưới mặt nước.

Chính nguồn sáng đó đã tạo cho mặt biển lung linh mà tác giả đã khôn khéo đặt nó bên từ “dệt”. Một cảm xúc hợp lý “dệt” tương tự như bàn tay mảnh mai của con người tiết ra những tấm lụa phát sáng ngay trên mặt biển. “Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi”, một vụ cá đánh bắt xa bờ mong muốn thu được mẻ cá lớn để người lao động vùng biển được vui tươi, được no đủ. Bằng tài năng tận dụng bút pháp lãng mạn kết thích hợp với độ liên tưởng phong phú trong phòng thơ mà bức tranh thiên nhiên hiện lên vừa thực lại vừa ảo.

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Thiên nhiên, đất trời hòa quyện cùng với con người tiết ra một hình Hình ảnh tuyệt đẹp trong liên tưởng của tác giả. Những hình Hình ảnh “lái gió”, “buồm trăng”, “mây cao”, “biển bằng” là những hình Hình ảnh đẹp mang đậm màu hiện thực. Mỗi một chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá cũng như tham gia đánh trận, cùng phải dàn binh, bố trận, cũng phải có vũ khí, cũng phải thăm dò, cũng phải đối chọi với thiên nhiên đất trời nơi bão bùng, sóng lớn…

Một trận chiến với cá cũng tiết ra con người phải suy nghĩ, phải sống chiến đầu với thiên nhiên tuy nhiên cũng phải hòa quyện cùng với thiên nhiên để tiết ra một tâm thế tốt, một cảnh sắc hợp lý và có nhịp điệu trong cuộc sống đời thường. Trong khổ thơ nối tiếp cuộc sống đời thường lao động của người lao động, tác giả đã chuyển tiếp sang miêu tả cảnh biển giàu sang nguồn cá.

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng,

Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé,

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.”

Có rất nhiều loại cá: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá tuy vậy… biện pháp liệt kê đã nhấn mạnh sự giàu sang của biển cả. Lòng đại dương mệnh mông rộng lớn, là nơi chứa những nguồn thủy sản quý giá. Những hình Hình ảnh chân thực mà ảo diệu đến tinh tường, dưới ánh trăng lung linh, dưới mặt nước phản chiếu lung linh, những chú cá quẫy đuôi mình để vùng vẫy, để tự do bơi lội thoải mái cũng đã mắc giăng mẻ lưới của con người.

Tiếng “đêm thở”, tác giả đã dùng biện pháp nhân hóa hình Hình ảnh của màn đêm. Tiếng thở ấy, có lẽ là tiếng thở của chính những con người lao động vất vả trên mặt biển để mang về những thành phầm sau một đêm dài lênh đênh nơi sóng nước. Màn đêm tĩnh mịch hòa cùng tiếng thở của con người tự như chính màn đêm đang thở vậy. Một hình Hình ảnh rất đẹp mà lại rất thân thiết.

“Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao,

Biển cho ta cá như lòng mẹ,

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”

Những hình Hình ảnh giản dị theo thứ tự hiện lên qua khổ thơ. Tiếng hát một lần nữa lại được tác giả nhắc nhở lại, phải chăng đó đó là tiếng hò dô của con người khi kéo được mẻ cá nặng. Tiếng hát, cùng với tiếng nhịp thuyền gõ vào mạn thuyền để gọi cá, vừa có lời bài hát, vừa có tiết tấu. Một hình Hình ảnh đẹp hiện ra trước mắt ta như một đoàn hợp xướng chuyên nghiệp trên sân sấu.

Đó là những hình Hình ảnh rất đẹp, rất giản dị mà lại rất thân thiết. Tác giả so sánh biển như lòng mẹ, lòng mẹ thì có khi nào lại độc với con cái của tớ, người mẹ khi nào thì cũng mang đến cho những người con những gì là của con nhất, mang đến cho những người con những gì mà người con cần nhất. Vì mẹ là mẹ, mẹ là người phụ nữ hy sinh cho con rất nhiều. Mẹ đã nuôi lớn ta từ khi ta còn trong thâm tâm mẹ, tương tự như biển cả cho con người lao động những mẻ cá để nuôi lớn con người, rồi cứ thế hệ này tới thế hệ khác.

“Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng”

Một vòng tròn quỹ đạo đang chuyển từ trên đầu đoạn thơ Tính đến cuối đoạn thơ. Đoàn thuyền ra khơi từ lúc mặt trời xuống biển Tính đến lúc mặt trời mọc, bình minh chính thức cho một ngày mới lên. nói theo một kiểu khác, tác giả đã từng quan sát rất kỹ, đã từng trải nghiệm và cảm nhận về cuộc sống đời thường của người lao động làng chài rất kỹ mới trọn vẹn có thể viết lên những câu thơ xinh tươi đến như vậy.

“Kịp trời sáng”, “xoăn tay”, “rạng đông”, “nắng hồng” là những từ ngữ được sắp xếp rất điều độ, rất đẹp, rất có ý tứ. Câu thơ đã nói lên thành quả lao động của con người, thành phầm họ thu được là thành quả của một đêm dài lao động trên biển một đêm dài lênh đênh trên sóng nước. Phần cuối bài thơ là hình Hình ảnh đoàn cá trở về:

“Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

Câu hát cuối bài thơ mang một tâm thế vui tươi, thoải mái, những chiếc thuyền đang tức tốc trở lại bờ, thủy sản mà người lao động thu được sau một đêm dài miệt mài thao tác cũng đã được báo đáp. Đoàn thuyền lao vun vút trên mặt biểu, “Mặt trời đội biển nhô màu mới” một màu hồng rạng rỡ, tinh khôi, và ánh mặt trời phản chiếu trong muôn ngàn mắt cá trên thuyền, khiến cho nhà thơ liên tưởng tới hàng ngàn mặt trời nhỏ xíu đang tỏa sáng nụ cười.

Đến đây, bức tranh biển cả ngập tràn sắc màu tươi sáng và ăm ắp chất sống trong từng dáng hình, đường kính trắng nét của cảnh, của người. Cảnh bình minh thật huy hoàng tuy nhiên người lao động không kịp ngắm nó, hầu như mọi tâm trí của họ chỉ triệu tập vào công việc lao động. Đây đó là tinh thần lao động của nhân dân ta trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

Với bút pháp nghệ thuật kết thích hợp với trí tưởng tượng phong phú, tác giả đã khái quát hóa hình Hình ảnh người lao động qua những vần thơ làm cho những người đọc như đang chứng kiến cảnh lao động của người dân vùng chài. Hình Hình ảnh đẹp mà giản dị, giọng văn tinh xảo mà lôi kéo, bài thơ đã tạo chất nhạc, đã tiết ra khí thế cho những người lao động thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Nhà thơ đưa ta từ những hình Hình ảnh này đến những hình Hình ảnh khác vừa vặn mà lại phong phú và mê hoặc. Không khí lao động hang say cùng với cảnh đẹp của thiên nhiên đất trời mang lại một nguồn sống mới cho con người tỏng tời kỳ xây dựng chủ nghĩa. Bài thơ là động lực giúp cho những người lao đọng vươn lên chính mình, vươn lên trong cuộc sống đời thường, xây dựng cuốc sống tốt đẹp, hạnh phú và gặt hái được nhiều thành công.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 5

Nổi tiếng từ trào lưu Thơ mới, Huy Cận đến với nền thơ với lời thơ thấm thía bao nỗi buồn, tràn ngập cái sầu nhân thế. Thiên nhiên trong tập thơ thường bát ngát, hiu quạnh, đẹp tuy nhiên thường buồn. Nỗi buồn đó dường như vô cớ, siêu hình. tuy nhiên xét đến cùng, thiết yếu là buồn thương về cuộc đời, kiếp người, về quê nhà giang sơn. Hồn thơ “ảo não”, bơ vơ đó vẫn cố tìm được sự hợp lý và mạch sống lặng lẽ trong tạo vật và cuộc đời.

Sau Cách mạng, thơ Huy Cận dạt dào nụ cười, là bài ca vui về cuộc đời, là bài thơ yêu thiên nhiên, con người và cuộc sống đời thường. Ông tìm được nguồn sống từ cuộc sống đời thường mới của dân tộc và say mê sáng tạo. Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là một trong những tác phẩm nổi bậc của ông trong giai đoạn này.

Đoàn thuyền đánh cá được viết vào giữa năm 1958, khi cuộc kháng chiến chống Pháp đã kết thúc thắng lợi, miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào công cuộc xây dựng cuộc sống đời thường mới. nụ cười dạt dào tin yêu trước cuộc sống đời thường mới đang hình thành. giang sơn đang thay da đổi thịt đang trở thành nguồn cảm hứng lớn của thơ ca lúc bấy giờ.

Nhiều nhà thơ đã đi tới những miền đất xa xôi của Tổ quốc để sống và để viết. Tố Hữu, Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Tuân, lên miền núi, đến với nhà máy, nông trường… Huy Cận có chuyến hành trình thực tiễn dài ngày ở vùng mỏ tỉnh quảng ninh. Từ chuyến hành trình ấy, hồn thơ của ông mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên giang sơn, về lao động và nụ cười trước cuộc sống đời thường mới.

Xuyên suốt bài thơ là bút pháp sáng tác lãng mạn, bay bổng, cảm xúc vũ trụ độc đáo và không giống nhau tràn trào. Thi phẩm đã để lại cho những người đọc nhiều bất thần thú vị, những tuyệt vời thâm thúy. Mở đầu bài thơ là khung cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá lúc hoàng hôn buông xuống:

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa.

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi”.

Bốn câu thơ có kết cấu nhỏ gọn, cân đối như một bài tứ tuyệt. Hai câu đầu tả cảnh, hai câu sau nói về con người. Buổi chiều không mang nét buồn; không khí, mặt biển bát ngát, hoàng tráng; thiên nhiên tràn trề sức sống. Hình Hình ảnh mặt trời rực rỡ từ từ xuống biển chói lòa ánh sáng. Phép nhân hóa và ẩn dụ “Sóng đã cài then đêm sập cửa” gợi cho những người đọc cảm nhận thiên nhiên, vũ trụ,biển cả như đi vào trạng thái tĩnh lặng, nghỉ ngơi thư dãn, thư giãn. Vũ trụ giờ đây như một ngôi nhà khổng lồ, sẵn sàng che chở cho toàn bộ.

Thế tuy nhiên vũ trụ đi vào yên nghỉ tuy nhiên không hề thấy nét lụi tàn mà ngược lại càng trở nên huy hoàng, mĩ lệ. Ánh sáng mặt trời bừng lên mãnh liệt ngỡ như trọn vẹn có thể tiết ra toàn bộ đại dương sôi sục trong sức nóng bỏng khủng khiếp. Thủ pháp so sánh độc đáo và không giống nhau, khiến cho người đọc bất thần, thú vị. Những con sóng lăn tăn trên mặt biển như khép lại cánh cửa của ngày. Màn đêm biển cả mở ra, sâu thẳm và huyền bí.

Trước khi vũ trụ đi vào lặng lẽ, đoàn thuyền đánh cá căng buồm ra khơi. Nhịp thơ vừa chùng xuống lập tức căng lên theo kiểu buồm ngược gió:

“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi”.

Từ “lại” cho ta thấy đây không phải là lần trước tiên đoàn thuyền ra khơi mà đã rất nhiều lần và trở nên quen thuộc. Một tư thế chủ động mạnh mẽ và tự tin, đầy tin tưởng trong bài ca lao động vui tươi. Cảnh và người tưởng như đối lập tuy vậy lại hòa hợp. Cảnh làm nền tiết ra hình Hình ảnh con người nổi trội lên như tâm điểm của một bức tranh lao động mạnh bạo. Khung cảnh vui tươi tràn ngập tiếng động và rực rỡ sắc màu, hứa hẹn một chuyến ra khơi thắng lợi.

Trong câu hát, đoàn thuyền vượt sóng ra khơi, băng mình trên biển cả tìm kiếm những luồng cá. Tiếng hát vang vọng trong đại dương, tràn trề khí thế:

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi”.

Biện pháp so sánh đầy hình Hình ảnh kết thích hợp với lối chơi chữ độc đáo và không giống nhau. “Cá thu biển Đông như đoàn thoi” tiết ra câu thơ sôi động theo từng đoàn cá chạy. Phép nhân hóa: “đêm ngày dệt biển muôn luồn sáng” lập tức phá tan vẻ đơn điệu của biển đêm. Huy Cận đã mất sức để ý đến việc xây dựng hình Hình ảnh rực rỡ cho đoạn thơ nhằm mục tiêu tạo sự hợp lý giữa con người và biển cả. Đại dương không hề đáng sợ nữa. Đại dương giờ đây đó là ngôi nhà vĩ đại, là nguồn sống của con người.

Lời ca tiếng hát là những ước mơ đẹp, ước mơ về một chuyến hành trình với những thành quả lao động cao, thêm phần tích cực vào việc xây dựng cuộc sống đời thường mới tươi đẹp. Hình Hình ảnh của sự liên tưởng sáng tạo, giàu ý nghĩa; hình Hình ảnh mang chất thơ, thi vị hóa công việc đánh bắt cá nặng nhọc. Câu hát yêu đời, thiết tha, trìu mến, khen ngợi sự giàu đẹp của biển Đông Việt Nam, thiên nhiên Việt Nam.

Cảm hứng lãng mạn giúp nhà thơ phát hiện vẻ đẹp của cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển trong đêm trăng với nụ cười phơi phới, mạnh bạo khi con người làm chủ cuộc đời, làm chủ biển trời quê nhà. Cảnh đoàn thuyền lướt sóng ra khơi, từng luồng cá bủa lưới vây giăng mang vẻ đẹp vừa hoành tráng, vừa thơ mộng.

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng”.

Con thuyền lướt trên mặt biển chừng như không phải bằng sức người. Gió đã lái con thuyền đi. Gió là thủy thủ hỗ trợ cho thuyền. còn tồn tại cả ánh trăng trên trời cao căng trên cánh buồm. Nếu nhìn từ xa, con thuyền như đang bay trong một bầu không vĩ đại với gió, với trăng chẳng khác nào con thuyền trong huyền thoại. Con thuyền mạnh mẽ và tự tin cứ thế lao đi như không hề có một trở ngại nào.

Huy Cận đã thi vị con thuyền đánh cá, nâng con thuyền lên một tầm vóc lớn lao, vĩ đại, sánh ngang vũ trụ. Cảm xúc vũ trụ đã nâng cao hồn thơ Huy Cận, khiến cho câu thơ cất cánh. Tầm vóc người lao động cũng rất được nâng lên tột bậc trong tư thế chủ động. Họ sẵn sàng làm chủ thiên nhiên, làm chủ công việc, làm chủ sự sống. Họ hiên ngang “dò bụng biển”; họ nhanh gọn “dàn đan thế trận” đưa luồng cá vào vòng vây khép kín.

Ý thơ đã nâng tâm hồn mọi người với niềm cảm xúc lâng lâng sảng khoái. Hình Hình ảnh thơ tạo sự liên tưởng đọc đáo. Đoàn thuyền đánh cá là gạch nối để link giữa trời và biển, cùng hòa chung giai điệu lao động của con người. Lãng mạn tuy nhiên không xa rời thực tiễn. Câu thơ miêu tả rất chân thực hoạt động và sinh hoạt đánh bắt cá của ngư dân vừa điêu luyện vừa hết sức tài tình. Cách miêu tả của Huy Cận như triệu tập vào công việc lao động đánh bắt cá vì nhiều vất vả, nhọc nhằn.

Đồng thời, Huy Cận cũng đã ví những ngư dân ngày ngày hôm nay như những người chiến sĩ, những nhà thám hiểm đại dương vĩ đại. Họ đang chiến đấu cùng biển cả, tìm hiểu và đoạt được thiên nhiên dữ dội. Công việc lao động trên biển như là một trận đánh đấu đoạt được thiên nhiên. Người lao động thao tác với toàn bộ lòng gan góc, sự hăng say, trí tuệ nghề nghiệp, tâm hồn phơi phới.

Bức tranh lao động được điểm tô bằng vẻ đẹp của thiên nhiên. Cái nhìn trong phòng thơ so với biển và cá cũng có thể có những sáng tạo bất thần, độc đáo và không giống nhau:

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng,

Cái đuôi em vẫy trăng vàng chóe,

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”.

Biển cả phong phú tài nguyên và vô cùng giàu sang. Những loài cá là linh hồn của biển cả. Cách diễn đạt mang tính chất cách dân gian (chim, thu, nhụ, đè). Bút phát liệt kê trùng điệp ngợi ca sự giàu sang của biển cả. Bức tranh thơ không chỉ là trổ tài sự giàu sang của biển mà còn lung linh những màu sắc. Những chú cá tuy vậy lung linh dưới ánh trăng, màu đen hồng phối kết hợp màu vàng chóe tạo cảm xúc êm ấm.

Nghệ thuật nhân hóa, cách dùng đại từ “em” trổ tài tình cảm trìu mến, thân thương của tác giả. Nhà thơ tỏ thái độ trân trọng, nân niu thành quả lao động. Từ “em” quyến rũ lập tức làm cho câu thơ lung linh sắc màu. Có giai thoại cho rằng lúc thuở đầu Huy Cận viết: “Cá đuôi én vẫy trăng vàng chóe”.

Rõ thực, cá đuôi én là tên một loài cá. Đến khi in thơ, nhà xuất phiên bản cho rằng Huy Cận viết sai chính tả nên sửa thành: “Cái đuôi em vẫy trăng vàng chóe”. Sự cố này không những không phá hỏng ý thơ mà còn làm cho câu thơ trở nên hình tượng và sinh động vô cùng.

Giữa mặt biển đêm bát ngát, mênh mông, từng con sóng nhấp nhô chạy vào bờ, tâm hồn nhà thơ như hòa nhập với cái mênh mông, vô tận của thiên nhiên. Trong những giây phút và ngọt ngào của tâm hồn, Huy Cận nghe được cả tiếng thở của đêm: “Đêm thở sao lùa nước Hạ Long”. Bằng bút pháp lãng mạn, Huy Cận xây dựng trong thơ một sức tưởng tượng phong phú, độc đáo và không giống nhau.

Những con sóng nhấp nhô, điều độ như hơi thở từ trên lồng ngực khổng lồ của biển cả. Hòa trong hơi thở đó, có cả ánh trăng, cả bóng sao lung linh in hình trên mặt biển hiền hòa theo những con sóng hội tụ trên vịnh Hạ Long. nói theo một kiểu khác, bằng tâm hồn hết sức tinh xảo, tác giả đã cảm nhận được hơi thở của thiên nhiên, vũ trụ. Chính không khí say sưa xây dựng giang sơn của những năm đầu khôi phục và phát triển kinh tế tài đó là cơ sở hiện thực của những hình Hình ảnh lãng mạn trên.

Dấu hai chấm trong khổ thơ như sự phân tích và lý giải độc đáo và không giống nhau, làm ta có cảm xúc không chỉ là là gió tiết ra những con sóng nhấp nhô mà chính những vì tinh tú trên bầu trời in hình xuống mặt nước tiết ra những con sóng “sao lùa nước”. Câu thơ đậm màu gợi tả, tạo sự liên tưởng, và ngọt ngào sâu xa trong thâm tâm người đọc. Biển trở nên xinh đẹp, lôi kéo… Phải có đôi mắt tinh xảo, ánh nhìn sâu đậm, Huy Cận mới trọn vẹn có thể cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, của biển trời Việt Nam.

Bút pháp lãng mạn, trí tưởng tượng phong phú của tác giả đã sáng tiết ra những hình Hình ảnh đẹp khiến cho công việc lao động nặng nhọc của người đánh cá trở thành bài ca đầy nụ cười, uyển chuyển cùng thiên nhiên:

“Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao.

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”.

Công việc đánh bắt cá nặng nhọc tuy nhiên dưới mắt Huy Cận bỗng trở nên nhẹ nhàng, êm ái. Người dân chài không phải đang đánh cá mà là đang ca hát giữa biển trời. Lời hát mời gọi đầy sức thuyết phục đã quyến rũ những chú cá đên với những chiếc lưới đầy: “Ta hát bài ca gọi cá vào”. Từ tiếng hát của ngư dân trở thành giai điệu lao động đầy sáng sủa, yêu đời của những con người mới trong buổi đầu xây dựng Chủ nghĩa xã hội, thiên nhiên như đồng điệu: “Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao”.

Ánh trăng in hình trên mặt nước. Ánh trăng lung linh, huyền ảo, lung linh, trên mặt biển rồi theo cơn sóng dập dờn vỗ vào mạn thuyền. Nghệ thuật nhân hóa “gõ thuyền” như phụ họa trong giai điệu câu hát, thiên nhiên cùng với con người gõ nhịp tình yêu cuộc sống đời thường – nhiệt tình lao động xây dựng cuộc sống đời thường. Phải có tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống đời thường dạt dào, Huy Cận mới viết nên những vần thơ đẹp như vậy. Những vần thơ giàu sức biểu cảm:

“Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”.

Biển như người mẹ hiền bao dung, quảng đại đang rộng mở cánh tay, tấm lòng để nuôi lớn đàn con thân yêu. Nghệ thuật nhân hóa phối kết hợp so sánh trổ tài nguồn tài nguyên vô tận của thiên nhiên Việt Nam – biển Đông Việt Nam. Huy Cận bằng những vần thơ của tớ đã tạo sự liên tưởng đầy trìu mến. Biển – người mẹ vĩ đại, đã nuôi lớn những ngư dân bằng chất mặn mà của muối hạt, của cá tôm… Biển rất ân tình.

Không mãi du hành, hát ca trên biển sóng, nhà thơ trở về với công việc người ngư dân. Cảnh kéo lưới, bắt cá được miêu tả vừa chân thực, vừa đầy chất thơ với không khí khẩn trương, gấp gáp:

“Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng.

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng”.

Ánh sáng trên bầu trời đêm đã mở dần, một ngày mới sẵn sàng ló rạng. Đây cũng là lúc những ngư dân thu hoạch thành phẩm của một đêm đánh bắt cá:

“Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng”.

Một thành phẩm mỹ mãn. Những ngư dân đang hăng hái, khẩn trương “kéo xoăn tay” những mẻ lưới đầy ắp cá tôm. Những mẻ cá được nhà thơ thi vị hóa như những chùm quả ngọt đầu mùa. “Xoăn”, từ dùng đắt, gợi hình, sexy nóng bỏng. Cánh tay nối cánh tay, bện lại như những sợi dây thừng khỏe mạnh và dẻo dai.

Động tác lao động mới thật là mạnh bạo, trưởng thành và cứng cáp là. “Chùm cá nặng”, thành phẩm lao động xứng đáng, tốt đẹp. quy trình lao động cật lực, miệt mài. Phần thưởng của tình chăm chỉ, chịu khó, gan góc; của tích điện trí tuệ nghề nghiệp; của lòng yêu nghề, yêu biển, của tinh thần trách nhiệm của những con người biết làm chủ phiên bản thân, làm chủ cuộc sống đời thường, làm chủ thiên nhiên.

tia nắng ngày mới vừa lóe lên ở phía chân trời xa. Những tia nắng lúc đầu còn mong manh, yếu ớt một màu hồng nhạt phản chiếu lên những chú cá, tạo một hình Hình ảnh đầy sexy nóng bỏng:

“Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng”

Dưới ánh sáng của ngày mới, những chiếc vẩy bạc kết thích hợp với đuôi vàng tạo thành một màu vàng trắng lung linh. Toàn khổ thơ sáng rực rỡ. Ánh sáng ấy do cá, bởi cá. Biển đêm mà không tối, bao trùm lên cả bức tranh về biển là màu sắc của cá phong phú, lóng lánh… Hình Hình ảnh thơ đầy sức sống và niềm tin – phấn khởi để tiếp nhận một ngày mới.

nói theo một kiểu khác, cảnh lao động đánh cá trên biển như bức tranh sơn mài rực rỡ. Người kéo lưới là trung tâm của cảnh được khắc họa rất độc đáo và không giống nhau với thân hình gân guốc, chắc khỏe cùng thành quả thu về “vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông”. Màu hồng của bình minh làm ấm sáng bức tranh lao động. Thiên nhiên và con người cùng uyển chuyển trong sự vận hành của vũ trụ.

Sau những mẻ lưới nặng trĩu cá tôm, đoàn thuyền đánh cá thắng lợi trở về trong bình minh rực rỡ, tráng lệ. Câu đầu của khổ thơ lặp lại gần như nguyên vẹn câu cuối của khổ thứ nhất. Cấu trúc đầu – cuối tương ứng ấy trở thành điệp khúc ngân nga, nhấn mạnh nụ cười lao động làm giàu đẹp quê nhà và khắc họa đậm nét vẻ đẹp mạnh bạo cùng nụ cười phấn khởi của người ngư dân:

“Câu hát căng buồm với gió khơi,

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”.

Đoàn thuyền chính thức trở về, phía sau là ánh mặt trời chính thức nhô lên từ lòng đại dương xanh thẳm. Từ “chạy đua” tạo sự âm điệu thơ khẩn trương, nhanh chắc. Một cuộc chạy đua giữa con người và thiên nhiên, cuộc chạy đua để giành lấy, tranh thủ sự dựng xây, hiến đâng cho cuộc sống đời thường ấm no, hạnh phúc.

Đoàn thuyền vừa đến bến cũng là lúc mặt trời rời khỏi lòng đại dương, mở ra một ngày mới tươi đẹp:

“Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”.

Cảnh mặt trời đội biển rất lạ. Người đọc có cảm xúc như mặt biển được nâng cao theo từng con sóng triều dâng tỏa rạng, xóa tan màn đêm. Một đêm lao động đã kết thúc, ngư dân xếp lưới và hạnh phúc với thành quả lao động vừa thu được.

Huy Cận đã cường điệu hình Hình ảnh những chú cá: “Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”.

Dưới tia nắng mặt trời, những đôi mắt cá lung linh như hàng nghìn ánh mặt trời gầy bỏng con. Thiên nhiên rực rỡ một mặt trời to lớn, xán lạn; con người có trong tay muôn nghìn mặt trời nhỏ lung linh, huy hoàng… Bút pháp lãng mạn đầy chất thơ, khen ngợi và trổ tài tình yêu lao động, tình yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu cuộc sống đời thường mới. Một ngày mới vui tươi, một cuộc đời mới đang sinh sôi, nảy nở.

Thành công của bài thơ còn ở việc Huy Cận xây dựng hình Hình ảnh bằng liên tưởng, tưởng tượng phong phú, độc đáo và không giống nhau; có âm hưởng mạnh bạo, hào hùng, sáng sủa của người lao động. trải qua việc miêu tả cảnh lao động đánh cá của người ngư dân vùng biển Hạ Long, bài thơ Đoàn thuyền đánh những ngợi ca vẻ đẹp thiên nhiên, giang sơn, sự giàu sang của biển khơi; ngợi ca khí thế lao động hăng say, yêu đời của người lao động mới đã được giải phóng, đang làm chủ phiên bản thân, làm chủ cuộc đời và giang sơn:

“Tập làm chủ, tập làm người xây dựng

Dám vươn mình thống trị lại thiên nhiên!”

(Tố Hữu)

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 6

Huy Cận là một trong số nhà thơ nổi tiếng trong trào lưu thơ Mới với tập thơ “Lửa thiêng” (1940). Và sau năm 1945, Huy Cận cũng là một nhà thơ tiêu biểu cho nền văn học kháng chiến. Nếu trước cách cách mạng tháng 8, Huy Cận mang một hồn thơ của “cái tôi” ảo não sầu bi – “một mạch sầu ngàn năm ngấm ngầm trong cõi đất này” (Hoài Thanh) thì sau cách mạng tháng 8, Huy Cận hướng ngòi bút đến sự hòa hợp riêng – chung, dấu hiệu nụ cười và sự hòa nhập với cuộc đời mới.

Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” rất tiêu biểu cho cảm hứng vũ trụ của Huy Cận, lưu lại một bước ngoặt trong sự nghiệp cầm bút của ông. Tác phẩm được in trong tập thơ “Trời thường ngày lại sáng” (1958). Qua bài thơ, mọi người thấy được vẻ đẹp tráng lệ, hợp lý giữa thiên nhiên và con người lao động của ngư dân miền biển khi đứng trước cuộc sống đời thường mới, sau hòa bình lập lại.

Bài thơ được sáng tác vào năm 1958, trong yếu tố hoàn cảnh miền Bắc việt nam được giải phóng và đang từng bước xây dựng Chủ nghĩa xã hội, xây dựng cuộc sống đời thường mới trong không khí hào hứng, phấn khởi. Giữa năm 1958, trong chuyến hành trình thực tiễn dài ngày ở vùng mỏ tỉnh quảng ninh, Huy Cận tận mắt chứng kiến sự hồi sinh của giang sơn, của nhân dân, của con người lao động đang ra sức dựng xây trang trí cho quê nhà xứ sở. Từ này mà Huy Cận có cảm hứng viết nên bài thơ.

Thi phẩm là một sự sáng tạo nghệ thuật độc đáo và không giống nhau trong phòng thơ trong việc xây dựng hình Hình ảnh bằng sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú, mê hoặc. Âm hưởng chung của toàn bài: mạnh bạo, vui tươi, hào hùng, sáng sủa mạnh mẽ và tự tin.

Trước hết là Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng náo nức của con người lao động ở hai khổ thơ đầu. Đó là một bức tranh thiên nhiên vào lúc hoàng hôn buông xuống thật huy hoàng, tráng lệ:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Hình Hình ảnh “mặt trời” đã được nhân hóa (xuống biển) và so sánh (như hòn lửa) trở nên sống động, huy hoàng. Đó là tín hiệu của sự vận động, chảy trôi của thời hạn, báo hiệu thời khắc của ngày tàn đêm đến. “Sóng” và “đêm” cũng rất được nhân hóa với hành vi “cài then” , “sập cửa”. Vũ trụ được tưởng tượng như một ngôi nhà lớn đang vào đêm với động tác như con người: tắt lửa, cài then, sập cửa. Màn đêm như là tấm cửa khổng lồ đã sập xuống, còn những con sóng lượn là cái then cài. Thiên nhiên như vệ sinh để nghỉ ngơi thư dãn sau một quy trình hoạt động và sinh hoạt.

Giữa lúc thiên nhiên chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi thư dãn thì nó lại là thời hạn con người chính thức cuộc sống đời thường lao động:

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Từng đoàn, từng đoàn thuyền theo thứ tự nhổ neo đẩy thuyền ra khơi. Phụ từ “lại” như vừa diễn tả sự đối lập giữa hoạt động và sinh hoạt của vũ trụ với hoạt động và sinh hoạt của đoàn thuyền; đồng thời cũng gợi lên tư thế chủ động, hết sức khẩn trương, mau lẹ, tích cực trong công việc mà hằng ngày cứ tung ra lặp đi lặp lại của người dân chài lưới: “lại ra khơi”. Tuy nhiên, khí thế ra khơi của họ vẫn hăm hở, náo nức, rộn ràng tấp nập tiếng nói, tiếng hát vui cười.

“Câu hát căng buồm” là một hình Hình ảnh ẩn dụ cho tâm hồn sáng sủa, nụ cười và sức mạnh của con người lao động. Và con người lao động như hiện lên làm chủ tự nhiên, làm chủ biển cả. Chính tiếng hát đã hòa cùng với gió trời thổi phồng cánh buồm, đẩy con thuyền tiến ra ra khơi xa. Tâm tư của người đánh cá gửi gắm trong tiếng hát: phấn khởi, say mê với công việc và niềm mong muốn tin tưởng sẽ bắt được nhiều cá tôm, đem về làm giàu cho tổ quốc.

Hát rằng cá bạc biển Đông lặng

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!

Với hình thức liệt kê hình Hình ảnh những loài cá: cá bạc, cá thu, Huy Cận đã cho những người đọc thấy sự giàu sang của biển Đông. Biển Đông có rất nhiều cá và đang chờ mọi người tới khai thác. Cá được nhà thơ so sánh “như đoàn thoi”. Đoàn thoi hoạt động và sinh hoạt rất nhanh và nhiều trên bến phà. Và cá ở biển Đông cũng nhiều và bơi rất nhanh như thoi đưa vậy. Câu thơ cất cao lên tiếng hát, tràn ngập niềm say mê, phấn khởi trước sự việc ưu tiên của thiên nhiên ban tặng cho những người dân vùng chài.

Vì thế, hai câu thơ cuối, Huy Cận như nhập thân vào người lao động, trổ tài niềm mong mỏi của người ngư dân trọn vẹn có thể bắt được nhiều cá tôm. Họ mong muốn, những đàn cá “đêm ngày dệt biển” ấy sẽ vào “dệt lưới” của đoàn thuyền. Vần “ơi” kết thích hợp với dấu chấm cảm ở câu thơ cuối tiết ra hình Hình ảnh của những đàn cá hiện lên thật sinh động, thật thân thiết, thân thiết với con người.

Với tích điện quan sát miêu tả tinh xảo, hòa cùng với cảm hứng vũ trụ thật mãnh liệt, Huy Cận đã tái hiện vẻ đẹp cận cảnh đoàn thuyền ra khơi hùng tráng, thơ mộng trong đêm trăng:

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận lưới vây giăng

Dưới sự tưởng tượng và tưởng tượng bay bổng, hình Hình ảnh con thuyền đánh cá hiện lên thật đẹp, thật độc đáo và không giống nhau, mang tầm vóc vũ trụ: người lái thì là gió trời; cánh buồm thì là vầng trăng và con thuyền đang bay giữa không trung (lướt giữa mây cao), như trọn vẹn có thể chạm vào mây trời. Nó khác hoàn toàn với con thuyền đơn độc, nhỏ gầy bỏng, lạc lõng giữa không cùng trời đất mênh mang trong bài thơ “Tràng Giang” trước cách mạng:

Sóng gợn Tràng giang buồn điệp điệp

Con thuyền xuôi mái nước tuy vậy tuy vậy

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Còn ở đây, con thuyền rất to lớn gầy bỏng, đơn độc mà lại rất rộng lao, làm chủ cả biển trời bát ngát, rộng lớn. Bức tranh không khí của biển cả được mở rộng ra ba chiều: chiều cao của mây, chiều sâu của bụng biển, chiều rộng của biển khơi có tác dụng tôn thêm tầm vóc lớn lao của con thuyền và con người lao động.

những động từ được tận dụng dày đặc: “lái – lướt – đậu – dò – dàn đan – vây giăng” có tác dụng diễn tả hành vi đánh cá rất nhanh, rất khẩn trương của những đoàn thuyền đánh cá trên biển. Hình Hình ảnh: “dàn đan thế trận” là một hình Hình ảnh ẩn dụ cho hành vi đánh cá của ngư dân.

Đánh cá tuy nhiên cũng luôn luôn phải bày binh bố trận, có phương án, chiến lược thì mới trọn vẹn có thể bắt được nhiều tôm cá. Chính vì thế, họ đã đưa con thuyền tiến ra tận khơi xa, dò bụng biển để tìm được nguồn cá lớn. Và những con thuyền hiện lên như là những con tuấn mã, băng băng lướt qua sóng đèo, đoạt được tự nhiên. Và ngư dân thì thao tác với tinh thần gan góc, hăng say và trí tuệ nghề nghiệp với một tâm hồn phơi phới của người làm chủ thiên nhiên, vũ trụ.

sau khoản thời hạn đã đưa chiếc thuyền tiến ra xa, quăng lưới bủa vây thì toàn bộ cảnh đẹp giàu sang của biển cả thu lại vào tầm mắt của người ngư dân đánh cá:

Cá nhụ cá chim cùng cá đé

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe

Đêm thở sao lùa: nước Hạ Long.

Biển đẹp và giàu sang đã tô điểm cho sức sống của biển cả và làm cho bức tranh lao động thêm rực rỡ, vui tươi. Nghệ thuật liệt kê những loài cá: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá tuy vậy có tác dụng trổ tài sự giàu sang của biển cả. Biển cả rất phong phú thủy thủy sản, toàn loài cá hiếm, cá ngon (chim, thu, nhụ, đé là tứ quý của biển Đông) đang đợi con người tới đánh bắt.

Biển không chỉ là giàu mà còn rất đẹp, rất thơ mộng. Điều đó được tiết ra bởi sự phối hợp màu sắc của thiên nhiên với sắc màu của những loài cá trên biển: lung linh, đen hồng, vàng chóe. Những con cá tuy vậy hiện lên như những ngọn đuốc đen hồng đang bơi trong luồng nước dưới ánh trăng đêm. Những đàn cá tung tăng, bơi lội quẫy đuôi làm cho ánh trăng in xuống mặt nước như bị tan ra thành biển trăng “vàng chóe”.

không khí biển cả chao nghiêng vừa như thực, vừa như hư, đậm màu lãng mạn bay bổng. Câu thơ cuối qua phép nhân hóa, tiết ra thấy vũ trụ hiện lên như một người khổng lồ, biển cả như một chiếc lồng ngực đang phập phồng những hơi thở điều độ. Những ánh sao đêm in xuống mặt nước, thủy chiều xô bóng sao dưới mặt nước mà tạo thành sao lùa nước Hạ Long. Và trong tưởng tượng trong phòng thơ, ấy đó là tiếng thở của đêm, của biển cả.

Tiếp tục đến khổ năm, cảnh gõ thuyền xua cá vào lưới:

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Nhà thơ cảm thấy tiếng hát của người ngư dân làng chài như đang hòa cũng với tiếng động của biển cả tự nhiên. Dưới màn đêm, ánh trăng sáng soi trên bầu trời in hình xuống mặt nước và trở thành biển trăng, sóng xô bóng trăng như gõ vào mạn thuyền tạo thành nhịp trăng để xua cá vào lưới. Vì thế tiếng hát của con người hòa cũng với thiên nhiên vũ trụ, tạo cảm xúc cho những người đọc thấy rằng, công việc đánh bắt cá tưởng chừng vô cùng là nặng nhọc, vất vả tuy nhiên chính tiếng động tiếng hát đã biến cái khó khăn, vất vả ấy trở thành bài ca lao động đầy mạnh mẽ và tự tin, hăng say, vui sướng một kiểu lạ lùng.

mới lạ trong cảm nhận trong phòng thơ, biển được ví như người mẹ của thiên nhiên: “Biển cho ta cá như lòng mẹ/ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”. Nghệ thuật so sánh và nhân hóa vừa cho thấy được tình cảm bát ngát, vĩ đại, cao tay của người mẹ biển cả tự nhiên; lại vừa thể hiện niềm biết ơn thâm thúy của con người ngư dân so với người mẹ thiên nhiên, vũ trụ.

Cảnh kéo lưới, bắt cá của ngư dân được miêu tả vừa chân thực, vừa giàu chất lãng mạn:

Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

“Sao mờ” là khoảng thời hạn sẵn sàng trời đã chính thức rạng sáng, đó cũng chính lúc công việc của người ngư dân càng trở nên khẩn trương, mau lẹ để kéo lưới cho kịp trời sáng. Cảnh lao động hiện lên như một bức tranh sống động, với những nét tạo hình đầy khỏe khắn, gân guốc với hình Hình ảnh trung tâm là con người lao động.

Cụm từ “kéo xoăn tay” không chỉ là cho thấy những mẻ cá bội thu, nặng trĩu mà đây còn là một nét vẽ tạo hình với những bắp thịt săn chắc của những chàng thanh niên ngư dân cuồn cuộn nổi lên để kéo cá vào khoang thuyền. Từ đó khiến cho ta chợt nhớ tới câu thơ trong phòng thơ Tế khô giòn trong bài thơ “quê nhà” khi cũng viết về dân chài lưới quê mình:

Dân chài lưới nàn da ngâm dám nắng

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.

tia nắng hồng của bình minh hòa cùng với sắc màu của cá: “bạc”, “vàng” có tác dụng tô đậm thêm sự giàu sang và quý giá “rừng vàng bể bạc” của biển cả mà thiên nhiên ban tặng cho con người. “Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng” gợi tả công việc uyển chuyển của ngư dân với sự vận hành của vũ trụ. Khi lưới xếp lên khoang cũng là lúc đoàn thuyền trở về đón ánh bình minh, kết thúc một ngày lao động vất vả, mệt nhọc. Hình Hình ảnh “nắng hồng” ở cuối khổ thơ hình tượng cho nụ cười, niềm sáng sủa tin tưởng vào tương lai, sự hồi sinh mới mẻ của giang sơn sau chiến tranh.

Bài ca lao động khép lại trong khổ thơ cuối với hình Hình ảnh đoàn thuyền trở về trong thắng lợi lúc bình minh lên:

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

Mở đầu bài thơ lúc ra khơi bắt cá là câu hát và khép lại bài thơ khi đoàn thuyền đánh cá trở về cũng là câu hát của con người lao động ngư dân làng chài, điều đó cho thấy cả hành trình đánh bắt cá của ngư dân đang trở thành bài ca lao động. Nếu tiếng hát mở đầu khi ra khơi là tiếng hát biểu trưng cho tinh thần sáng sủa, niềm mong muốn, tin tưởng để rồi khi trở về sẽ bắt được nhiều cá tôm, làm giàu cho tổ quốc thân yêu thì câu hát ở cuối bài thơ lại hình tượng cho nụ cười sướng, hạnh phúc trước thành quả lao động mà người ta đã gặt hái được sau một đêm kéo lưới vất vả.

Hình Hình ảnh mặt trời cũng là hình Hình ảnh được lặp lại khi mở đầu và kết thúc bài thơ. Tuy nhiên, sắc thái ý nghĩa của nó không giống nhau trọn vẹn. Nếu như hình Hình ảnh mặt trời ở khổ đầu là không khí gian và thời hạn của buổi chiều hoàng hôn. Nó báo hiệu thời khắc của ngày tàn, hình tượng cho sự lên ngôi của “bóng tối” của đêm đen.

Ngược lại, mặt trời ở khổ cuối lại là không khí gian và thời hạn vào buổi sáng bình minh. Nó báo hiệu thời khắc của một ngày mới, hình tượng cho ánh sáng mới, cuộc sống đời thường mới, nụ cười, hạnh phúc của người ngư dân sau hành trình nhọc nhằn, gian khó, hiểm nguy.

Trong bức tranh ấy, con người ngư dân xuất hiện trong tư thế sáng ngang với mặt trời, với thiên nhiên, vũ trụ: “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời”. Đoàn thuyền là hình Hình ảnh hoán dụ cho con người ngư dân. Nếu thơ xưa, con người thường chìm khuất trước thiên nhiên thì nay, dưới cái nhìn của người chiến sĩ cách mạng trong thời đại mới, con người hiện lên thật tự tin, mạnh mẽ và tự tin trong tư thế “chạy đua” với vũ trụ, trời đất.

Và sự thực thì con người đã thắng lợi. Bởi khi mặt trời lóe rạng đông thì cũng là lúc đoàn thuyền đã trở về bến đỗ. Ánh mặt trời đã điểm tô cho thành quả lao động thêm rực rỡ. Mặt trời chiếu rọi vào những mắt cá khiến cho muôn mắt cá như muôn mặt trời tỏa ánh huy hoàng.

Như vậy khổ thơ cuối đã khắc họa thành công hình Hình ảnh đoàn thuyền và con người ngư dân hiện lên thật lớn lao, kì vĩ, trổ tài nụ cười, niềm hân hoan vào thành quả lao động, niềm tin tưởng vào cuộc sống đời thường mới, vào trong ngày mai tương sáng của giang sơn.

Nét nghệ thuật rực rỡ và nổi trội của “Đoàn thuyền đánh cá” là hình Hình ảnh thơ. Cả bài thơ được dệt bằng nhiều hình Hình ảnh đẹp, phong phú và rất phong phú, rộng lớn và tinh xảo với nhiều màu sắc. Hầu như ở khổ thơ nào thì cũng có thể có những hình Hình ảnh rực rỡ, mới mẻ. Nhà thơ đã sáng tạo hình Hình ảnh từ sự quan sát, cảm nhận đúng đắn về sự việc vật kết thích hợp với sự liên tưởng và trí tưởng tượng mạnh bạo cùng với cảm hứng lãng mạn bay bổng.

Phương thức nghệ thuật thiết yếu và phổ cập để xây dựng hình Hình ảnh trong bài thơ này là so sánh và ẩn dụ, tượng trưng, thêm vào đó là lối phóng đại, khoa trương đã đạt được hiệu suất cao thẩm mỹ và làm đẹp và tạo được dấu ấn riêng cho thi phẩm. Hình như thì những yếu tố như lời thơ, nhịp điệu, vần… cũng tiết ra âm hưởng giọng điệu mạnh bạo, vui tươi, mạnh mẽ và tự tin… thêm phần tạo sự một bức tranh lao động thật đẹp, thật sống động.

vậy là, bài thơ trọn vẹn có thể xem như là một phiên bản hero ca lao động tuyệt vời, trổ tài sự hợp lý giữa thiên nhiên và con người. lao động, thể hiện nụ cười, niềm tự hào trong phòng thơ trước sự việc hồi sinh của giang sơn và cuộc sống đời thường mới sau hòa bình lập lại.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

7


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 7

Huy Cận là một trong những tên tuổi nổi tiếng của trào lưu Thơ Mới, trước cách mạng ông được mệnh danh là nhà thơ cả vạn lí sầu. Sau cách mạng, với sự giác ngộ lí tưởng của Đảng, Huy Cận đã tìm thấy ánh sáng cho mình, chính vì vậy, những vần thơ thời kì sau tràn ngập niềm tin vào con người mới, cuộc sống đời thường mới. Đoàn thuyền đánh cá là tác phẩm tiểu biểu cho hồn thơ tài hoa, cho những biến chuyển sau cách mạng của ông.

Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác năm 1958 trong một chuyến hành trình thực tiễn dài ngày ở vùng biển tỉnh quảng ninh. Tác phẩm được in trong tập Trời thường ngày lại sáng. Bài thơ vẽ lên không khí lao động sôi động khẩn trương của những ngư dân.

Mở đầu tác phẩm là khung cảnh vô cùng huy hoàng, tráng lệ:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa.

Hình Hình ảnh so sánh vừa độc đáo và không giống nhau lại vừa thân thiết, mặt trời được ví như một hòn lửa khổng lồ, đang từ từ trở về ngôi nhà của tớ sau một ngày lao động vất vả. Hình Hình ảnh sóng cài then, đêm sập cửa khiến cho mọi người liên tưởng thiên nhiên như một ngôi nhà vĩ đại, khi màn đêm buông xuống từ từ khép cửa, còn những con sóng là chiếc then cài cánh cửa ấy lại. không khí vũ trụ bát ngát, rộng lớn mà vẫn vô cùng thân thiết, êm ấm với con người.

Khi thiên nhiên đi vào giấc ngủ cũng đó là lúc con người hăng say lao động, họ chính thức một chuyến hành trình mới, một chuyến đoạt được biển khơi đang mong chờ họ phía trước:

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Đoàn thuyền lại ra khơi cho thấy nhịp điệu lao động điều độ, tuần hoàn của những con người nơi đây. Sau bao nhiêu năm kháng chiến vất vả, con người đã được sống cuộc sống đời thường bình yên, hăng say thao tác. Họ lên đường kính trắng trong không khí hào hứng, khẩn trương, câu hát vang lên rộn ràng tấp nập.

Hình Hình ảnh câu hát căng buồm cùng gió khơi đã tái hiện vẻ đẹp tâm hồn, nụ cười lao động phơi phới của những người dân chài lưới. Đó là câu hát về vẻ đẹp trù phú của biển cả: cá bạc, cá thu kết thích hợp với biện pháp so sánh như đoàn thoi tạo thành một tấm lưới cá khổng lồ, qua đó khen ngợi sự giàu sang của biển cả.

Những câu hát đó cho thấy nụ cười, niềm sáng sủa của những người dân về một vụ mùa bội thu, những khoang thuyền đầy cá. Hai khổ thơ đầu đã phác họa bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ và đầy mơ mộng. Cho thấy tâm hồn tự do, phóng khoáng và yêu lao động của họ.

Bốn khổ thơ tiếp theo, hình Hình ảnh đoàn thuyền trên biển cả mênh mông được tái hiện chân thực, sinh động. không khí vũ trụ bát ngát được mở ra ở nhiều chiều kích không giống nhau, đó là chiều cao của bầu trời, của mặt trăng lung linh, tỏa rạng; chiều rộng của mặt biển bát ngát, bát ngát và chiều sâu của đáy biển với kho tài nguyên phong phú, giàu sang.

khối hệ thống động từ lái, lướt cho thấy tư thế làm chủ của đoàn thuyền trước thiên nhiên rộng lớn, kết thích hợp với đó là tư thế chủ động: Ra đậu dặm xa dò bụng biển/ Dàn đan thế trận lưới vây giăng, cho mọi người thấy tầm vóc lớn lao, vĩ đại sánh ngang tầm vũ trụ của những người dân chài lưới.

Với cảm hứng lãng mạn, Huy Cận đã phát hiện ra vẻ đẹp trù phú, giàu sang của biển khi đêm về. tận dụng biện pháp liệt kê kết thích hợp với nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa, hàng loạt những loài cá như đang vẫy vùng trước mắt người đọc: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá tuy vậy,… Hình Hình ảnh những đoàn cá đẹp, lộng lẫy, với những sắc màu rực rỡ: lung linh, đen hồng, vàng chóe. Dường như tác giả đã vẽ một bức tranh sơn mài tuyệt mỹ về vẻ đẹp của biển khơi.

Biển về đêm không tĩnh lặng mà tràn ngập sức sống, tràn ngập sắc màu. Ở đây ông còn mới lạ gọi những con cá bằng ngôn từ hết sức thân thương, thân thiết em, cho thấy cá không hề là đối tượng người tiêu dùng để làm đánh bắt mà là đối tượng người tiêu dùng để làm con người đoạt được. Biển khơi bát ngát cũng như một sinh thể sống, ánh trăng, sao lồng vào sóng nước nên khi cá quẫy ta có cảm xúc không phải mặt nước đang hoạt động và sinh hoạt mà là màn đêm đang thở.

Con người vui tươi, hăng say, cất lên bài ca trổ tài niềm hạnh phúc ngập tràn. Bài ca ấy là lời biết ơn thâm thúy đến người mẹ biển cả nuôi lớn họ: Biển cho ta cá như lòng mẹ/ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào. Biển bát ngát mà thân thiết, êm ấm như lòng mẹ. Đằng sau những câu thơ ngập tràn khí thế là nụ cười, niềm hạnh phúc và lòng biết ơn vô hạn của tác giả với bà mẹ thiên nhiên.

Đáp lại tấm lòng của bà mẹ biển cả, những đứa con càng hăng say lao động hơn: Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng/ Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng. Thành quả họ đạt được thật xứng đáng với những gì họ vớt ra, mẻ cá phải kéo xoăn tay gợi lên sự bội thu. Kết thúc một đêm đánh cá thành công, đoàn thuyền trở về trong câu hát, trong cánh buồm no gió và khoang thuyền đầy cá. Bình minh rạng rỡ tiếp nhận họ trở về.

Hình Hình ảnh mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi vừa trọn vẹn có thể hiểu là ánh sáng bình minh, vừa trọn vẹn có thể hiểu là muôn ngàn ánh nhìn cá lung linh ánh mặt trời. Đoạn thơ cuối mang âm hưởng của phiên bản hero ca lao động, trổ tài nụ cười phơi phới của những con người làm chủ thiên nhiên đất trời.

Với ngòi bút tràn trề cảm hứng vũ trụ, vận dụng những hình Hình ảnh thơ phong phú. Giọng điệu vui vẻ, hào sảng trổ tài nụ cười, niềm hăng say lao động. tận dụng linh hoạt biện pháp so sánh, nhân hóa, liệt kê,… tiết ra bức tranh biển khơi trở nên giàu sang và xinh tươi hơn khi nào hết.

Đoàn thuyền đánh cá đã tái hiện thành công vẻ đẹp trù phú của biển cả quê nhà và cuộc sống đời thường lao động đầy hăng say của nhân dân trong thời kì mới. Qua đó tác giả xác định sự hồi sinh của thiên nhiên, giang sơn và con người sau chiến tranh, họ đứng lên xây dựng cuộc sống đời thường mới, ấm no, hạnh phúc.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

8


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 8

Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá trong phòng thơ Huy Cận được sáng tác ngày 4-10-1958 trong chuyến hành trình thực tiễn tại Hòn Gai tỉnh tỉnh quảng ninh, in trong tập thơ Trời thường ngày lại sáng, xuất phiên bản năm 1958. Đó là những năm giang sơn đã được hồi sinh sau chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp.

Theo nhà thơ nhớ lại, “không khí lúc này thật vui, cuộc đời phấn khởi, nhà thơ cũng rất phấn khởi. Cả vùng biển, vùng than đang lao động hang say từ bình minh Tính đến hoàng hôn và cả từ hoàng hôn Tính đến bình minh”. Nhà thơ muốn sáng tạo “một khúc tráng ca, khen ngợi con người lao động với tinh thần làm chủ, với nụ cười”. Đó là tính chất quy định nội dung và phong thái nghệ thuật bài thơ.

thường thì người ta lao động ban ngày, ở đây Huy Cận chọn một thời điểm lao động mới lạ. Chính khi mặt trời lặn xuống, màn đêm phủ trùm vùng biển thì một “ngày” lao động mới của người đánh cá mới chính thức. Như vậy tạo được tuyệt vời về một cuộc sống đời thường khẩn trương rộn rịp ngày đêm, không lúc nào ngừng:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Hai câu đầu vẽ lên cảnh hoàng hôn và đêm tối trên biển thật lộng lẫy sinh động. Mặt trời xuống biển như hòn lửa vĩ đại, báo hiệu ngày tàn. đương nhiên vịnh Hạ Long ở phía đông giang sơn và nếu đứng từ bờ nhìn xa chỉ thấy mặt trời mọc chứ không thấy mặt trời lặn xuống biển được. Nhà thơ trọn vẹn có thể đang đứng phía Hòn Gai hoặc xa hơn nhìn vào phía tây mới thấy được cảnh mặt trời lặn trên biển như vậy.

so với Huy Cận, vũ trụ như một mái nhà, màn đêm sập xuống như cánh cửa cồn những làn sóng chạy qua như chiếc then cài vào màn đêm. toàn bộ báo hiệu trời đã tối trọn vẹn.

Chính lúc đó “Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”. Chữ “lại” cho thấy thêm đấy là hoạt động và sinh hoạt thường nhật, lặp đi lặp lại thường ngày, chứ không phải là đột xuất đơn nhất. tuy nhiên mặt kia, chữ “lại” còn biểu thị ý nghĩa ngược lại, ngược chiều so với hoạt động và sinh hoạt có trước, như thể nói: “trời biển đã nghỉ ngơi thư dãn mà con người lại ra khơi.

Ý này biểu thị mạnh mẽ và tự tin tinh thần chủ động, sáng tạo của con người. Câu thơ cuối “câu hát căng buồm cùng gió khơi” gợi lên cảnh tượng càng hùng vĩ. Buồm ra khơi xa không chỉ là nhờ no căng gió biển, mà tiếng hát của người lao động cũng có thể có sức mạnh làm căng buồm. Đoàn thuyền ra đi bởi buồm gió và buồm vui, một hình Hình ảnh chan hòa giữa con người và vũ trụ. Tính chất hành khúc của bài thơ đã dấu hiệu rất rõ trong hình Hình ảnh và câu chữ, nhịp điệu. Bài thơ là lời ca của chính người lao động ngợi ca niềm say sưa, hứng khởi lao động của tớ.

Khổ thứ hai trực tiếp trổ tài ca khúc say mê của người đánh cá:

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi! Một khúc ca gọi cá vào lưới vui vẻ, rộn ràng. Cá bạc là loài vá cỡ nhỏ, thân bầu dục dài, dẹt hai bên, white color đục, còn gọi là cá mắm mỡ, thuộc họ cá Ngãng, sống ở gần bờ tại độ sâu 30 – 60m nước. Có lẽ vì vậy mà nhà thơ nhắc đến trước tiên, và là loài cá làm mặt biển lặng chăng?

Khác với cá bạc là loài cá chim, cá thu là loài cá nổi điển hình của đại dương. Hàng năm chúng di cư vào gần bờ hàng đàn lớn để đẻ và vỗ béo. Chúng đi rào rào sát mặt nước như đoàn thoi, làm sóng biển chứa lân tinh nổi lên muôn luồng sáng. Lời mời gọi cuối khổ thơ mới thân thiết làm sao! Đoạn thơ cuối cho thấy nhà thơ miêu tả vô cùng đúng đắn, tuy nhiên không hề tẻ nhạt, lời thơ vẫn bay bổng trong tưởng tượng.

Khổ thứ ba vẫn tiếp tục khúc ca vui, tự hào của người chủ giang sơn:

Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ta đậu dặm khơi dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

giờ đây hình như mặt trăng đã lên, làm cho cánh buồm hòa vào ánh trăng mà trở nên to rộng với tầm cỡ vũ trụ. Gió trăng, hình Hình ảnh ước lệ trong thơ cổ chỉ sự thanh nhàn, ở đây đã mang một ý nghĩa trọn vẹn mới, mạnh mẽ và tự tin. Thuyền lướt giữa mây cao với biển bằng cũng gợi ra một không khí bát ngát, phóng khoáng còn con người thì dò bụng biển, dàn trận bủa lưới như những người chủ sở hữu đầy sức mạnh và quyền uy.

Khổ thứ tư ngợi ca sự phong phú của biển. Biết bao nhiêu loài cá làm giàu cho quê nhà. Phương thức liệt kê thích thích hợp với việc kể lể, tuy nhiên nhà thơ không lạm dụng:

Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Cá nhụ, còn gọi là cá lu, cá lận, là thứ cá thân thon dài, dẹt bên, mình dày, dài khoảng 25 – 50 phân, thịt ngon lành. Cá chim là loài cá thân det, rộng phiên bản, thịt ngon, được xếp hàng đầu trong dãy chim, thu, nhụ,đé. Cá đé thân thon dài, chiều dài gấp 3,4 lần chiều cao thân. Đêm xuống, chúng thường nổi lên mặt nước hàng đàn Tính đến rạng đông. Cá tuy vậy thuộc họ cá với nhiều chủng loại, mang tên thường gọi khác là cá mú, có loại gầy bỏng chỉ dài 20 phân, lại có loại lớn nặng hàng trăm kilogam.

Màu cá tuy vậy thường rực rõ. Trên nền da sẫm có nhiều đốm, vằn đỏ hồng như lửa. Nhà thơ thật tài tình khi nói “cá tuy vậy lung linh đuốc đen hông”, một ẩn dụ chân thực đầy sức sống, tạo một hình Hình ảnh hư ảo mà sau này nhà thơ Chế Lan Viên viết: “con cá tuy vậy cầm đuốc dẫn thơ về”. Hai câu cuối là một hình Hình ảnh hùng vĩ và lộng lẫy của biển đêm: Những chiếc đuôi cá vẫy nước làm ánh trăng lung linh, “vàng chóe”, một thứ ánh sáng mắt chói.

Và cùng với biển, thủy triều tạo thành hơi thở của đêm, đốm sao trên mặt nước cũng nâng lên hạ xuống một kiểu hùng vĩ.

Khổ thứ năm là lời khen ngợi biển của quê nhà.

Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự thuở nào.

Nhà thơ tiếp tục bài ca gọi cá chính thức từ khổ thứ hai. Câu “Gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao” là một hình Hình ảnh tinh vi. Trước đây, ở bài trăng, trong tập Thơ thơ, Xuân Diệu có nói tới “nhịp trăng” đang đàn những ánh tơ xanh do gió thổi làm lay động lá cành. Ở đây, nhịp hát và nhịp gõ thuyền đuổi cá đã làm ánh trăng rung động, có cảm tưởng như trăng ở trên cao giữ nhịp cho tiếng gõ của đoàn thuyền.

Đây thực sự là bài ca lao động say sưa, hùng vĩ, thơ mộng, đầy lòng biết ơn. Biển rộng mênh mông vô tận, cho cá vô tư như lòng mẹ – một ví von thật mới mẻ và thâm thúy. Hình Hình ảnh “Biển cho ta cá như lòng mẹ, Nuôi lớn đời ta tự thuở nào” đã đem lại một khúc ân tình hòa chung trong bài ca tráng ca.

Khổ thứ sáu miêu tả hoạt động và sinh hoạt bắt cá để kết thúc một đêm lao động:

Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vây bạc đuôi vàng lóe rạng đông
Lưới xếp, buồm lên đón nắng hồng

Đêm tàn, trời sắp sáng, sao trở nên mờ. Câu thơ thứ hai gợi lên một vẻ đẹp lao động đầy chất tạo hình, cơ bắp cuồn cuộn, dưới những bắp tay là mẻ lưới trĩu nặng cá bạc, cá vàng. “Vây bạc đuôi vàng lóe rạng đông. Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng” tiết ra một sự uyển chuyển giữa lao động của con người với sự vận hành của vũ trụ. Chữ “lóe” rất hay, vừa gợi ánh bình minh đến, vừa gợi sự nhảy nhót của đàn cá trong mẻ lưới. những màu sắc bạc, vàng tạo ánh hồng, tạo cho bức tranh màu sắc lộng lẫy, rực rỡ.

Khổ thơ ở đầu cuối khép lại bài thơ:

Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi

Câu thứ nhất lặp lại câu cuối khổ một, tạo cảm xúc tuần hoàn: câu hát căng buồm đưa thuyền đi, nay vẫn câu hát ấy căng buồm đưa thuyền về. tuy nhiên giờ đây thuyền về với một tư thế mới: đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời. Và trong cuộc chạy đua này, con người đã về đích trước. Khi mặt trời vừa đội biển đem red color sáng cho đất trời, thì thuyền đã về bến từ lâu, cá đã dỡ xuống phơi dài muôn dặm.

tia nắng ban mai chỉ làm cho thành quả lao động thêm rực rỡ huy hoàng. Lại thêm một sự hòa hợp uyển chuyển giữa con người và vũ trụ. Câu chữ khổ thơ thực tinh vi: câu “Mặt trời đội biển nhô màu mới” miêu tả đúng đắn hoạt động và sinh hoạt của mặt trời, một hoạt động và sinh hoạt từ từ, từ ánh sáng nhô lên, rồi mặt trời ló xuống. Mặt trời nhô lên kết thúc một đêm, hô ứng với cảnh mặt trời xuống biển như hòn lửa ở đầu bài thơ.

Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận đúng là một tráng ca đẹp của người lao động ngợi ca lao động của chính mình, ngợi ca biển quê nhà giàu đẹp, ngợi ca người người chủ sở hữu chính của Tổ quốc. Bài ca đã khắc họa sự uyển chuyển của con người với vận hành của thời khắc, với trăng gió, biển, mặt trời. Trong cảnh biển trời bát ngát, con người trở nên hùng vĩ, lãng mạn. Nhà thơ chứng tỏ một sự hiểu biết vùng biển đúng đắn, một đôi mắt quan sát tinh vi và một sức tưởng tượng bay bổng.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

9


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 9

Không khí xây dựng cuộc sống đời thường mới, đã khiến cho toàn bộ sáng tác của Huy Cận thay da đổi thịt. Ta không hề thấy cái buồn rớt của một trí thức tiểu tư sản trước cách mạng, mà thay vào đó là hồn thơ say đắm, tha thiết yêu cuộc sống đời thường mới, con người mới. Những vần thơ khen ngợi là vần thơ thiết yếu trong giai đoạn sáng tác này của ông, Trong số đó nổi trội hơn cả là bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.

Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác trong chuyến hành trình thực tiễn dài ngày ở tỉnh quảng ninh của ông. Từ chuyến hành trình thực tiễn này, hồn thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại, dồi dào trong cảm hứng về thiên nhiên giang sơn, về lao động và nụ cười trước cuộc sống đời thường mới. Bài “Đoàn thuyền đánh cá” được sáng tác trong thời hạn ấy và in trong tập thơ “Trời thường ngày lại sáng” (1958).

Huy Cận đã lựa chọn thời hạn và không khí vô cùng mới lạ, không phải là bình minh mà là khi hoàng hôn buông xuống, với không khí rộng lớn bát ngát với mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Lấy điểm nhìn trên con thuyền đang tiến ra phía biển, tác giả đã làm được cảm nhận độc đáo và không giống nhau về hình Hình ảnh mặt trời: mặt trời được ví như hòn lửa khổng lồ, đang từ từ lặn vào mặt biển. Huy Cận đã thâu tóm được khoảnh khắc hoạt động và sinh hoạt kì diệu giữa ngày và đêm, đồng thời cũng cho những người đọc thấy vũ trụ như một ngôi nhà khổ lồ, là nơi để mặt trời nghỉ ngơi thư dãn sau một thao tác. Khi màn đêm vừa mở ra khép lại không khí của một ngày.

Giữa lúc vũ trụ, đất trời như chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi thư dãn thì con người ngược lại – chính thức hoạt động và sinh hoạt bằng những đoàn thuyền ra khơi đánh cá. Đoàn thuyền ra khơi với khí thế phơi phới, mạnh mẽ và tự tin và nụ cười, sức mạnh của người lao động trên biển, làm chủ cuộc đời đang đoạt được biển khơi.

Khổ thơ thứ hai là bài ca lao động vui tươi, rộn ràng: Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,/ Cá thu biển Đông như đoàn thoi/ Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng./ Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!” . đấy là khúc ca say sưa và ngập tràn hạnh phúc về sự việc phong phú, giàu sang của biển cả.

Cá như đoàn thoi, dệt lên những chiếc lưới đánh cá khổng lồ. Tiếng hát ngân nga, say sưa, vừa để gọi cá vào, vừa để minh chứng nụ cười, hạnh phúc khi được lao động. Đồng thời Huy Cận cũng rất tinh xảo khi sử dụng từ “ta” thay cho từ “tôi”, không hề dấu vết cái “tôi” nhỏ gầy bỏng, cô độc trước thiên nhiên trước kia, Huy Cận đã thả mình vào cuộc sống đời thường, hòa vào những con người lao động. Cảnh ra khơi thật huy hoàng, đầy khí thế hứa hẹn.

Con thuyền lướt đi trong nụ cười lao động, giữa biển cả bát ngát mà con người không hề bị nhấn chìm nhỏ gầy bỏng:

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Hình Hình ảnh con thuyền vô cùng mới lạ, gió là người cầm lái, trăng là cánh buồm no gió đang phăng phăng lướt trên mặt biển. Công việc đánh cá được nâng lên một tầm mới, nó như một trận đánh hào hùng mà Trong số đó con người đang chiến đấu, đoạt được biển cả bát ngát.

Giữa con người và thiên nhiên, hòa nhập với nhau thật kì diệu, tầm vóc con người đã sánh ngang tầm vóc vũ trụ. không hề cái cảm xúc nhỏ gầy bỏng khi con người gặp phải với trời rộng sông dài như trong thơ Huy Cận trước cách mạng. Hình Hình ảnh thơ thật lãng mạn, bay bổng và tâm hồn con người cũng thật vui vẻ, phơi phới. Công việc lao động nặng nhọc của người đánh cá đang trở thành bài ca đầy nụ cười, uyển chuyển cùng thiên nhiên.

Biển cả bát ngát, với sự trù phú vô bờ, với việc vận dụng biện pháp điệp ngữ, cùng trường liên tưởng thú vị, Huy Cận đã làm nổi trội vẻ đẹp nên thơ của biển cả về đêm:

Cá nhụ cá chim cùng cá đé

Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe

Đêm thở sao lùa nước Hạ Long.

Tác giả liệt kê sự giàu sang của biển cả bằng phương pháp kể tên những loài cá và triệu tập miêu tả màu sắc chủ chúng trong đêm trăng. Đó đều là những loài cá quý ở vùng biển việt nam, mang lại những giá trị kinh tế tài chính lớn. Hình Hình ảnh ẩn dụ độc đáo và không giống nhau: “Cá tuy vậy lung linh đuốc đen hồng” gợi liên tưởng đến con cá dưới ánh trăng, cùng những chiếc vẩy trở nên lung linh, huyền ảo hơn.

tuy nhiên đẹp tuyệt vời nhất là hình Hình ảnh “cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe”: Ánh trăng in xuống mặt nước, những con cá quẫy đuôi như quấy ánh trăng tan ra, hòa trộn vào làn nước. Bằng những sáng tạo nghệ thuật rực rỡ, thơ Huy Cận tiết ra cảnh thiên nhiên thêm sinh động. toàn bộ hòa vào nhau, tạo sự một bức tranh hòa nhịp kì diệu giữa thiên nhiên và con người lao động.

không chỉ là khen ngợi sự giàu sang của biển cả, mà những người dân chài lưới còn trổ tài lòng biết ơn với mẹ biển bát ngát:

Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào

Câu thơ là lời cảm tạ, là lời biết ơn chân thành thâm thúy với biển cả quê nhà. Đồng thời còn gợi lên sự giao hòa, thân thiết, ưu tiên con người với biển quê nhà rất ân tình, trổ tài sự biết ơn, trân trọng của con người với biển cả hùng vĩ. Biển được ví như người mẹ với người dân chài, trổ tài tình yêu, lòng biết ơn, trân trọng và gắn bó như ruột thịt.

Không khí lao động càng trở nên khẩn trương hơn, khi ánh bình minh đã gần ló rạng. Hình Hình ảnh con người nổi trội trên nền trời đang sáng dần, ửng hồng: Những đôi tay kéo lưới thoăn thoắt gợi lên sự mạnh bạo, rắn rỏi, bắp tay cuồn cuộn của người dân chài khi kéo về mẻ lưới đầy cá nặng.

Khổ thơ ở đầu cuối là bài ca vui vẻ và hào sảng nhất về thành quả lao động của những người dân chài lưới: Câu hát căng buồm cùng gió khơi/ Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời/ Mặt trời đội biển nhô màu mới/ Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi. Khúc ngân nga, nhấn mạnh nụ cười lao động làm giàu quê nhà của những con người kiên cường, mạnh mẽ và tự tin, tràn trề sinh lực.

Đoàn thuyền được đặt sánh ngang với hình Hình ảnh mặt trời, cho thấy sức mạnh, sự kì vĩ của con người, họ tiến lên làm chủ thiên nhiên. Hai câu kết, mang đến hình Hình ảnh thật đẹp, đó là một cảnh tượng huy hoàng giữa bầu trời và mặt biển, giữa thiên nhiên và thành quả lao động của con người.

“Đoàn thuyền đánh cá” là khúc ca khen ngợi cuộc sống đời thường mới, con người mới, ngập tràn nụ cười phơi phới. Đồng thời cũng là bài ca khen ngợi vẻ đẹp kì vĩ lộng lẫy của thiên nhiên. Cùng với đó là sự việc phối kết hợp những hình Hình ảnh thơ kì vĩ, giàu tính hình tượng, từ ngữ, âm điệu vui tươi mạnh bạo, phơi phới bay bổng đã tiết ra sức mê hoặc cho tác phẩm.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

10


Bình An

Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận số 10

Bây giờ là lúc giang sơn hòa bình đang bắt tay xây dựng CNXH. Khắp nơi nơi tưng bừng cuộc sống đời thường mới với cách làm ăn mới. Nhà thơ Huy Cận được đi thực tiễn sáng tác ở vùng Quảng Ninh bấy giờ “Cả một vùng than vùng biển đang hăng say lao động từ bình minh Tính đến hoàng hôn và cả từ hoàng hôn Tính đến bình minh”.

Không khí tưng bừng và phấn khởi mới lạ này ùa vào bài thơ ngay từ những câu mở đầu:

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm với gió khơi”.

Sau một ngày, thiên nhiên vệ sinh sẵn sàng nghỉ ngơi. Mặt trời đi ngủ. ‘sóng đã cài then đêm sập cửa”. tuy nhiên những con người đang náo nức xây dựng cuộc sống đời thường mới thì không ngủ. Khí thế tập thể thật bừng bừng: “Đoàn thuyền” có tổ chức nối nhau đi. Không phải là một chiếc thuyền câu gầy bỏng tẻo teo, cũng không phái dăm ba lá thuyền, mà cả một đoàn thuyền hùng dũng. Cũng không phải ngày ngày hôm nay mới xuất phát buổi đầu tiên.

“Lại ra khơi” cho thấy thêm trước đó đã từng có những cuộc ra di. Thế mà cái náo nức vẫn không hề vơi đi. Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong tiếng hát trong những câu hát khỏe khoắn thổi căng phồng những cánh buồm lộng gió. Người lao động hát vang bài ca tiến quân ra biển cả. Họ hát và nhà thơ cũng hát “khúc tráng ca, ca ngợi con người lao động với tinh thần làm chủ, với nụ cười” (cảm nghĩ của Huy Cận).

Phơi phới trong tâm hồn như vậy cho nên biển, thuyền, công việc đều được nhìn từ góc độ lãng mạn: đẹp giàu và thơ mộng. Biểu hiện ra trong tiếng hát:

“Cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng”

Biển hiền hòa phẳng lặng như một tấm gương soi cảnh trời mây:

“Lướt giữa mây cao với biển bằng”
Biển thật nhân hậu, nữ tính:

“Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự thuở nào”.

Những con thuyền cũng hết sức kì lạ. Gió lái thuyền đi, buồm đầy trăng sáng. tuy nhiên nhà thơ viết “Thuyền ta lái gió với buồm trăng” thì hình như đã biến nó thành đoàn thuyền của tao nhân mặc khách rồi. Nhất là lại để cho con thuyền ấy “lướt giữa mây cao với biển bằng” tiết ra nó được gõ bằng nhịp trăng (gõ thuyền đã làm được nhịp trăng cao). tuy vậy rồi có thi vị hóa, thì con thuyền đánh cá vẫn là những con thuyền thực, có lưới, có buồm. đậu dặm xa. dàn đan thế trận.

Trên con thuyền ấy là những người khẩn trương “kéo lưới kịp trời sáng” và họ đã “kéo xoăn tay chùm cá nặng”… Thật và ảo, hiện thực và lãng mạn không tách rời hay đối lập, mà hòa quyện làm cho bài thơ có một vẻ độc đáo và không giống nhau khác thường. rực rỡ nhất của bài thơ là ở chỗ bằng tiếng hát nhà thơ đã khắc họa được cái hồn của không khí náo nức phơi phới của những con người say mê “tập làm chủ, tập làm người xây dựng.

Dám vươn mình cai quản cả thiên nhiên” (Tố Hữu). Đâu phải họ chỉ hát khi ra đi. Họ hát khi thao tác “ta hát bài ca gọi cá vào”. Cho tận đến khi kết thúc công việc sau suốt một đêm khẩn trương thao tác, tiếng hát vẫn không dứt mà vẫn mạnh mẽ và tự tin. vẫn hào hứng như lúc thuở đầu “Câu hát căng buồm”. Có điều, câu hát giờ đây vang lên trong không khí “phụ vương̣y đua cùng mặt trời” và tỏa sáng trong thành quả lao động sáng ngời.

“Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”. Hình ảnh đầy chất lãng mạn và theo kích thước “vũ trụ” của Huy Cận. “Mắt cá huy hoàng” đâu phải chỉ là màu sắc thực của những khoang cá đầy lộng lẫy dưới ánh mặt trời? Đó còn là huy hoàng của thành quả lao động, huy hoàng của ánh nhìn nhìn đầy rạo rực tự hào, và có lẽ sau hết, đó còn là màn “bạc” (cá bạc biển Đông lặng) những “luồng sáng” (đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng), những “lung linh”, “đen hồng”, những “vàng chóe”. Những “vẩy bạc”, “đuôi vàng”… ở những câu thơ trên hội tụ lại, ngưng kết lại tiết ra cái màu sắc huy hoàng lộng lẫy muôn dặm khơi của đoàn thuyền đang nối đuôi nhau ca hát khúc “khải hoàn”.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Nguồn: toplist.vn
Top 10 Bài văn phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận hay nhất

[contact-form-7 id="340" title="Hỗ trợ giải đáp"]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *